Hasło z serwisu Komunikacja Miejska Szczecin
http://www.mkm.szczecin.pl

Konstal 13N

Od pierwszej połowy lat pięćdziesiątych zapoczątkowano w Polsce prace nad projektem nowego szybkobieżnego, pojedynczego wagonu tramwajowego. Zadaniem tym zajęły się wspólnie Konstal oraz Centralne Biuro Projektów.

Na bazie Tatry T1 dość szybko stworzono koncept wagonu 11N, lecz okazał się on trudny w realizacji w krótkim czasie. Konieczna była zmiana aparatury elektrycznej niskiego napięcia. Ostateczny twór powstał w połowie 1959 roku pod nazwą 13N. Wtedy też wdrożono produkcję i we wrześniu dostarczono pierwszy prototypowy egzemplarz dla Warszawy.

Trzy pary drzwi harmonijkowych, pudło oparte na dwóch wózkach, drewniana podłoga wyłożona gumową wykładziną i automatyczny układ rozruchowy z rozrusznikiem bębnowym to najbardziej charakterystyczne cechy "parówek", jak potocznie nazywa się wagony 13N. W części pasażerskiej montowano po 21 miękkich siedzeń ustawionych przodem do kierunku jazdy. Niestety pojazd nie posiada własnego ogrzewania. Zastępuje je ciepło wydzielane przez silniki trakcyjne i opory.

W latach 1959-1960 prototypy skierowano do Warszawy. Dopiero w lipcu 1962 po poprawkach pierwsze "trzynastki" wpisano na stan zajezdni Mokotów. Przez 10 lat tj. do 1969 roku wyprodukowano dla stolicy 836 sztuk 13N. Kursowały one zarówno w trakcji podwójnej jak i potrójnej (w latach 1977-1994).

Pierwsze planowe kasacje odbyły się w 1984 roku. Wagony były obecne we wszystkich czterech stołecznych zajezdniach. Poddawano je różnym modyfikacjom m. in.: zmianie pantografów z kolejowych na Stemmana, wygrodzeniu kabin motorniczych, instalacji tachografów, wymianie siedzisk, poprawie oświetlenia, modernizacji układu elektrycznego, czy też montowaniu klap wentylacyjnych.

Pomimo wieku przetrwały do dziś i w liczbie 247 sztuk nadal wożą Warszawiaków. Kilka z nich służy jako wagony techniczne i pomiarowe. Zachowano też parę tramwajów historycznych m. in.: 795 z oryginalnymi fartuchami na wózkach.

W 1994 roku podczas naprawy głównej poddano modernizacji skład 821+818. Dokonano wielu przeróbek przebudowując przy okazji drugi wagon na doczepę czynną. Udoskonalone parę "trzynastek" nazywano od wyglądu "żabą".

Obecnie 84 składy stacjonują w zajezdni R-4 Żoliborz, a 39 w zajezdni R-3 Mokotów. W Chorzowie ostały się także dwa 13NS przebudowane na techniczne, jednak dożywają one już swoich dni. Powolne tempo wymiany taboru oraz ciągłe, a zarazem staranne naprawy główne "parówek" oznaczają, że jeszcze kilka lat będą mogły jeździć po warszawskich torach.

na podstawie: Wikipedia, Tramwaje Warszawskie, IGKM oraz informacji własnych
opracował: Paweł Pieńkowski