Informacja z serwisu Komunikacja Miejska Szczecin
http://www.mkm.szczecin.pl

艩alinou po m臎st臎, czyli z wizyt膮 w Brnie

zack1989
12.09.2011

Brno, stolica Moraw, jest drugim co do liczby mieszka艅c贸w miastem w Republice Czeskiej. Liczba mieszka艅c贸w (405 tysi臋cy) jest zbli偶ona do liczby mieszka艅c贸w Szczecina, jednak powierzchnia miasta jest o oko艂o 25% mniejsza.

Podstaw膮 komunikacji miejskiej w Brnie jest komunikacja tramwajowa. Jest ona najstarsz膮 i drug膮 co do wielko艣ci po praskiej sieci膮 w Republice.

艁膮czna d艂ugo艣膰 liniowo u偶ywanych torowisk to 69,7 km, wliczaj膮c lini臋 do podbrne艅skich Mod艡ic. Aktualnie w Brnie jest 13 dziennych linii, kt贸rych 艂膮czna d艂ugo艣膰 to 139 km.

Tramwaje, jak i trolejbusy i autobusy, obs艂uguje Dopravn铆 podnik m臎sta Brna (Przedsi臋biorstwo komunikacyjne miasta Brna).

Specyficzna dla tramwaj贸w w Brnie jest ich nazwa - w j臋zyku czeskim jest to po prostu tramvaj, a w brne艅skim dialekcie, hantecu, jest to 拧alina, od niemieckiego Elektrische Linie (elektri艩E L脥NYe).

Bior膮c pod uwag臋 specyfik臋 miasta, kt贸re w bardzo ma艂ym stopniu zosta艂o uszkodzone w wyniku dzia艂a艅 wojennych, wi臋kszo艣膰 tramwaj贸w kursuje na trasach niewydzielonych, w 艣rodku ulicy. Jedynie do blokowisk, budowanych w latach komunizmu, zosta艂y wybudowane linie szybkiego tramwaju. Og贸lnie rzecz bior膮c, tory tramwajowe rozchodz膮 si臋 promieni艣cie od centrum.

Wszystkie linie przeje偶d偶aj膮 przez jeden z dw贸ch g艂贸wnych przystank贸w w centrum - "Hlavn铆 n谩dra啪铆" (Dworzec g艂贸wny) lub "膶esk谩" (Czeska). W przypadku tego pierwszego, przystanki tramwajowe maj膮 razem 6 peron贸w - naprzeciwko budynku dworca s膮 4, a kolejne dwa w okolicach wiaduktu, w stron臋 ulicy Bene拧ov臎 (Benesza). Wszystkie przystanki w tym miejscu po艂膮czone s膮 przej艣ciem podziemnym razem z dworcem, jak i marketami za nim. Przez ulic臋 N谩dra啪n铆 (Dworcowa) przechodz膮 4 tory, co jest nie tylko efektowne, ale i efektywne, zwa偶ywszy na ilo艣膰 linii, kt贸re przeje偶d偶aj膮 przez t臋 ulic臋.

Bene拧ov谩, kt贸ra jest przed艂u偶eniem N谩dra啪n铆, ma jeszcze bardziej efektowne 3 tory - jad膮c od dworca trzeci tor s艂u偶y do wjazdu na tras臋 pod wiaduktem kolejowym, a od strony Malinovsk茅ho n谩m臎st铆 (plac Malinowskiego) jako skr臋t w Cejl, lub jako p臋tla uliczna wok贸艂 placu.

Serce Brna, czyli stare miasto, jest okr膮偶one sieci膮 tramwajow膮, jednak nie ma linii ok贸lnej. Istnieje jednak trasa, kt贸ra przecina 艣cis艂e centrum. Jego g艂贸wne ulice - Masarykova, Ra拧inova, N谩m臎st铆 Svobody - s膮 deptakiem, gdzie po kilku latach przerwy znowu je藕dzi tramwaj. Linia 4, kt贸ra je藕dzi t膮 tras膮, jest lini膮 do艣膰 specyficzn膮. Z jednej strony dociera do najbardziej reprezentacyjnych miejsc w centrum, z drugiej do zaniedbanych przez ich mieszka艅c贸w osiedli romskich. W ci膮gu kilku ostatnich lat tory w ci膮gu ww. ulic, jak i ulice Jo拧tova, 膶esk谩, Komensk茅ho n谩m臎st铆, zosta艂y gruntownie wyremontowane, co wi膮za艂o si臋 ze sporymi utrudnieniami w ruchu, jak i potrzeb膮 wykorzystania tramwaj贸w dwukierunkowych - na przyk艂ad linie 11 i 13, kt贸re z Veve艡铆 wje偶d偶aj膮 na Czesk膮, musia艂y ko艅czy膰 sw贸j bieg na ko艅cu ulicy, gdzie zamontowano dodatkow膮 zwrotnic臋 do zmiany kierunku jazdy, kt贸r膮 po remoncie zdemontowano. Linia 4, kt贸ra normalnie je藕dzi na N谩m臎st铆 M铆ru (plac Pokoju), w zwi膮zku z tym samym remontem by艂a najpierw skierowana na p臋tl臋 "Mendlovo n谩m臎st铆" (plac Mendla), a w okresie wakacji ko艅czy艂a sw贸j bieg na Czeskiej, gdzie na sta艂e s膮 zamontowane rozjazdy do zmiany kierunku jazdy.

Ten remont jest 艣wietnym przyk艂adem funkcjonalno艣ci brne艅skiej komunikacji. Podczas gdy "czw贸rka" by艂a skr贸cona do Czeskiej, na N谩m臎st铆 M铆ru je藕dzi艂 autobus zast臋pczy - x4. Poza oczywist膮 rzecz膮, jak膮 jest skomunikowanie tramwaju z autobusem, w tramwaju by艂 podawany komunikat, 偶e na N谩m臎st铆 M铆ru kursuje zast臋pcza autobusowa komunikacja, a na wy艣wietlaczach na zewn膮trz tramwaju, poza ko艅cowym, czyli Czesk膮, by艂 piktogram autobusu z jego ko艅cowym przystankiem. Innym przyk艂adem wykorzystania tego sposobu komunikowania o remontach by艂 remont skrzy偶owania Jugosl谩vsk谩 (Jugos艂owia艅ska). Tramwaj linii 5, kt贸ry normalnie kursuje na 艩tefanikova 膶tvr钮 (osiedle 艩tef谩nika), by艂 skierowany na Zem臎d臎lsk谩 (Rolnicza). Przed przystankiem "Jugosl谩vsk谩" nadawany by艂 komunikat "Pros铆m pozor, v暖z jede sm臎r Zem臎d臎lsk谩" ("Prosz臋 o uwag臋, w贸z jedzie w kierunku Rolniczej"). System nadawa艂 r贸wnie偶 odpowiednie komunikaty, kiedy zmienia艂a si臋 ulica przejazdu, a przystanki ko艅cowe by艂y takie same. W tym wypadku komunikat informowa艂 o ulicy, kt贸r膮 jedzie tramwaj.

Komunikaty we wszystkich pojazdach DPMB s膮 takie same; g艂osowe s膮 zapowiadane przez kobiecy g艂os, a wizualne podawane s膮 na wy艣wietlaczach na zewn膮trz i wewn膮trz pojazdu. Opr贸cz standardowych nazw przystank贸w stosowane s膮 piktogramy, 艂atwe do odczytania, np. kiedy nast臋pnym przystankiem jest szpital, opr贸cz nazwy przystanku jest wy艣wietlany piktogram krzy偶a, napis po czesku, angielsku i niekiedy po niemiecku, 偶e to w艂a艣nie szpital. Tak samo w przypadku teatr贸w (maski teatralne) czy dworc贸w (lokomotywa).

R贸wnie偶 na przystankach, przy kt贸rych znajduje si臋 budynek u偶yteczno艣ci publicznej na wy艣wietlaczach pojawia si臋 odpowiedni napis w 2 lub 3 j臋zykach (np. urz膮d kraju, rektorat uniwersytetu itp.). Bardzo sympatycznie wyg艂aszany jest komunikat na przystanku ko艅cowym - "[nazwa przystanku] Kone膷n谩 zast谩vka. Pros铆me cestuj铆c铆, aby vystoupili. D臎kujeme" ("Przystanek ko艅cowy. Prosimy podr贸偶nych o wyj艣cie. Dzi臋kujemy"). Bardzo pomocne s膮 r贸wnie偶 komunikaty, kiedy pojazd jedzie do zajezdni. Nadawane s膮 one na g艂贸wnych przystankach, ale przede wszystkim przed ostatnim przystankiem na trasie, aby ka偶dy, kto jeszcze nie zauwa偶y艂, 偶e pojazd jedzie do zajezdni m贸g艂 spokojnie z niego wysi膮艣膰. R贸wnie偶 przy zmianie strefy taryfowej pasa偶erowie s膮 odpowiednio o tym informowani przed ostatnim przystankiem w tej strefie, jak i pierwszym w kolejnej. Dobrym przyk艂adem w stosowaniu komunikacji g艂osowej jest informowanie o przystanku na 偶膮danie. W zwi膮zku z tym, 偶e sporo przystank贸w jest na 偶膮danie w godzinach 20:00鈥6:00, informacja o tym nie jest nagrana razem z nazw膮 przystanku, a jest oddzielnym komunikatem, np. "P艡铆拧t铆 zast谩vka [nazwa przystanku]. Zast谩vka je na znamen铆b" ("Nast臋pny przystanek... Przystanek jest na 偶膮danie"). Nadawane r贸wnie偶 s膮 komunikaty g艂osowe na zewn膮trz pojazdu o numerze linii i jej kierunku dla os贸b niewidomych.

Ca艂a komunikacja w Brnie jest zintegrowana z Integrovan媒 dopravn铆 syst茅m Jihomoravsk茅ho kraje - IDS JMK (Zintegrowanym Systemem Komunikacyjnym Kraju Po艂udniowomorawskiego). Polega ona na odpowiedniej numeracji linii w ca艂ym kraju, stref taryfowych i integracji bilet贸w.

Bilety s膮 czasowe i maj膮 restrykcje strefowe. Bilet za 14 koron uprawnia do przejazdu przez 10 minut w tramwajach, autobusach i trolejbusach lub 30 minut w poci膮gach i jest wa偶ny tylko na dwa przystanki w obecnej lub przyleg艂ej strefie. Nie mo偶na si臋 z nim przesiada膰 i jest 2-strefowy. Za 18 koron mo偶na kupi膰 bilet na 15 minut w strefie 100 i 101 (Brno) lub 45 minut poza tymi strefami (te偶 dwustrefowy). Za 22 korony dost臋pny jest bilet na godzin臋 (2 strefy), a za 24 korony na 90 minut (3 strefy). Dobowy kosztuje 80 K膷. Bilety ulgowe kosztuj膮 po艂ow臋 ceny podanej powy偶ej i s膮 wa偶ne dla dzieci do 15 roku 偶ycia, baga偶u i rower贸w. Bilety mo偶na kupi膰 w kioskach, kasach dworcowych, w automatach, kt贸rych jest naprawd臋 du偶o w ca艂ym mie艣cie, oraz u kierowcy, z zaznaczeniem, 偶e tylko 60-minutowy i to za dodatkow膮 op艂at膮.

Kontrol臋 bilet贸w przeprowadza DPBM. Za ka偶dym razem kontrola by艂a dla mnie zaskoczeniem. Przyk艂ad - siedzia艂em na ko艅cu tramwaju, kiedy wjecha艂 on na przystanek, na kt贸rym wszed艂 pewien pan. Od razu podszed艂 do mnie i pokaza艂 mi kolorowy breloczek. Gdyby nie to, 偶e wiedzia艂em, co to jest DPMB, kt贸rego nazwa widnia艂a breloczku, to bym nie wiedzia艂, o co chodzi. Mimo tego, 偶e tramwaj jeszcze by艂 na przystanku i mia艂 otwarte drzwi, i mimo tego, 偶e ten pan by艂 sam, zosta艂a przeprowadzona kontrola bilet贸w. Oczywi艣cie inni pasa偶erowie te偶 byli sprawdzani, cz臋艣膰 jeszcze na przystanku, cz臋艣膰 ju偶 w drodze.

Komunikacja tramwajowa obs艂ugiwana jest przez dwie funkcjonuj膮ce zajezdnie - Pis谩rky i Medl谩nky. Dwie by艂e zajezdnie aktualnie pe艂ni膮 inne role - Kr谩lovo Pole jest podstacj膮 trakcyjn膮, a Husovice zosta艂a zmieniona w zajezdni臋 trolejbusow膮.

Tabor wykorzystywany w komunikacji tramwajowej w Brnie jest wy艂膮cznie produkcji czeskiej (lub czechos艂owackiej) - typowe dla czeskiej komunikacji Tatry, jak i nowe 艩kody. Mimo tego Brno posiada najwi臋ksz膮 r贸偶norodno艣膰 taboru w ca艂ej Republice, dzi臋ki czemu jest nazywane niekiedy jako v媒zkumn媒 煤stav tramvajov媒ch vozidel (instytut badawczy pojazd贸w tramwajowych). DPMB posiada 310 pojazd贸w:Tatra T3 (wersje Tatra T3, Tatra T3M, Tatra T3G, Tatra T3R, Tatra T3T, Tatra T3P, Tatra T3RF, Tatra T3R.EV, Tatra T3R.PV) - 114 sztuk,Tatra K2 (wersje Tatra K2, Tatra K2YU, Tatra K2R, Tatra K2R.03, Tatra K2R.03-P, Tatra K2P, Tatra K2T, Tatra K3R-N) - 79 sztuk,Tatra KT8D5 (wersje Tatra KT8D5, Tatra KT8D5SU, Tatra KT8D5N, Tatra KT8D5R.N2) - 38 sztuk,Tatra T6A5 - 20 sztuk,Tatra RT6N1 - 4 sztuki,艩koda 03T Anitra - 17 sztuk,VV60LF (doczepa bierna) - 4 sztuki,Vario LF - 7 sztuk,艩koda 13T - 19 sztuk,Vario LF2 - 6 sztuk.
Jako wagony techniczne u偶ywany jest jeden wagon T2R i kilka T3.

Mimo, 偶e a偶 91 pojazd贸w jest niskopod艂ogowych, to ani jeden nie posiada niskiej pod艂ogi na ca艂ej d艂ugo艣ci tramwaju.

Ciekaw膮 kwesti膮 s膮 modernizowane tramwaje, kt贸rych wersji jest bardzo du偶o. Na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje sk艂ad T3R.EV+VV60LF+T3R.EV, kt贸ry ma oko艂o 40 metr贸w d艂ugo艣ci. Aby m贸c u偶ytkowa膰 tramwaj takiej d艂ugo艣ci, urz膮d kolejowy musia艂 wyda膰 specjalne pozwolenie. Aktualnie s膮 r贸偶ne wersje trojak贸w z VV w 艣rodku, np. Vario LF+VV60LF+T3R.EV.

Na linii 8 wykorzystywane s膮 wy艂膮cznie tramwaje dwukierunkowe, poniewa偶 jej ko艅cowy przystanek, "Mifkova", jest jedynym nieko艅cz膮cym si臋 p臋tl膮.

Je艣li chodzi o plany na przysz艂o艣膰, g艂贸wnym projektem tramwajowym w Brnie jest Brn臎nsk媒 tramvajov媒 diametr (brne艅ska tramwajowa linia 艣rednicowa), kt贸ra mia艂aby przebiega膰 w centrum miasta pod ziemi膮. 艁膮czy艂aby p贸艂noc miasta z po艂udniem. Jest on jednak do艣膰 kontrowersyjny w艣r贸d wielu mieszka艅c贸w, zw艂aszcza ze wzgl臋du koszty tego przedsi臋wzi臋cia.
Planowane jest r贸wnie偶 przed艂u偶enie istniej膮cej sieci do osiedli Lesn谩 i Bystrc.

Spora rewolucja w liniach tramwajowych w Brnie b臋dzie mia艂a miejsce razem z budow膮 nowego dworca kolejowego, kt贸ry b臋dzie nieco na po艂udniowy wsch贸d od obecnego. W zwi膮zku z tym, 偶e 8 z 13 linii zatrzymuje si臋 w艂a艣nie przy dworcu, trzeba b臋dzie nie tylko wybudowa膰 torowisko i przystanki do nowego dworca, ale r贸wnie偶 doprowadzi膰 do niego obecne linie w obu kierunkach.

Podsumowuj膮c, Szczecin m贸g艂by wyci膮gn膮膰 wiele wniosk贸w z organizacji komunikacji w Brnie. Przede wszystkim autobusy zosta艂y wy艂膮czone z centrum Brna i stanowi膮 typowe dope艂nienie tramwaj贸w - dowo偶膮 mieszka艅c贸w osiedli po艂o偶onych na skraju miasta do p臋tli tramwajowych, lub pe艂ni膮 rol臋 linii okr臋偶nych wok贸艂 miasta. Podobnie jest z trolejbusami, kt贸rych jednak jest sporo w centrum. Komunikacja trolejbusowa jest najwi臋ksz膮 w Republice Czeskiej, a jej linie przede wszystkim s膮 p贸艂okr臋偶ne. Informacja pasa偶erska jest w艂a艣ciwie perfekcyjna, komunikaty s膮 wyg艂aszane o wszystkim, nie tylko wizualnie, ale i s艂ownie. Czysto艣膰 w pojazdach jest dobra, jednak nie s膮 to najczystsze wozy, jakie widzia艂em. R贸wnie偶 uprzejmo艣膰 kierowc贸w jest nienaganna - wystarczy zamacha膰, a w wi臋kszo艣ci przypadk贸w kieruj膮cy poczeka na ciebie. R贸wnie偶 infrastruktura jest na poziomie dobrym. W zwi膮zku z niedawnym zakupem 艩kody 13T trzeba by艂o poprawi膰 niekt贸re 艂uki na zakr臋tach, gdy偶 dwa tramwaje nie mie艣ci艂y si臋 obok siebie. Trasy tramwajowe w centrum s膮 w艂a艣ciwie niedawno wyremontowane, poza centrum s膮 艣redniej jako艣ci. Dost臋pno艣膰 bilet贸w jest bardzo dobra, przede wszystkim ze wzgl臋du na ilo艣膰 automat贸w do ich sprzeda偶y.

Osobom, kt贸re b臋d膮 odwiedza艂y Brno polecam przeja偶d偶k臋 tramwajem linii 8 i 1 w obu kierunkach.

殴r贸d艂a:
cs.wikipedia.org
www.bmhd.cz