Encyklopedia

Pętla tramwajowa Dworcowa

dodane przez man; zmodyfikowane przez jas59

13.04.2020
Dodano więcej informacji odnoszących do pętli i okolic jas59
18.03.2020
dodano informacje o pętli man

zdjęcie
Golęciński skład "bulw" wspina się pod górkę ulicą Dworcową
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Pętla Dworcowa znajduje się przy dość klimatycznej, brukowanej ulicy Dworcowej w sąsiedztwie ceglanego kompleksu Poczty Polskiej i budynku dawnej drukarni, która nadaje uroku całej okolicy. Tory wraz z przystankiem tworzą zapasowy objazd dla tramwajów z powodu zdarzających się awarii za Mostem Długim przez Nabrzeże Wieleckie, które zawracają w stronę centrum,  ponieważ tor w stronę przeciwną jest od wielu lat wyłączony z użytku.  

Sięgając roku 1948, Szczecin uzyskuje od wojsk sowieckich dostęp do części portu i Łasztowni. Dostęp do tej części miasta spowodował , że MZK wraz z przedsiębiorstwa Budowy Mostów, zaprojektowało trasę tramwajową przez ulice Dworcową na wysokości, której wybudowano most Bayleya i dalej trasa biegła przy pomocy systemu prowizorycznych mostów, przerzuconych przez Odrę Zachodnią, Kępę Parnicką w okolice portu.

zdjęcie
Pozbawiona miejskiego gwaru Dworcowa i "Szmaragd" gotowy do kolejnego kursu na Krzekowo
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Nie było w tamtym okresie innej alternatywy, bo Stare Miasto i ulica Wielka (Wyszyńskiego) leżało w morzu gruzów, a Most Długi leżał w Odrze wysadzony przez wycofujące się wojska niemieckie.

Na ulicy Dworcowej nie było torów. Powstały z zdemontowanego odcinka torowisk trasy biegnącej przez ulicę Staszica (nie było przydziału szyn dla Szczecina w centralnym planowaniu państwa). Trasy tej już nie odbudowano, po torach aż do ulicy E.Plater nie ma śladu. Była to pierwsza po wojnie inwestycja komunikacyjna budująca nową trasę tramwajową.

zdjęcie
Solówka na "dwójce"
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
1 września 1948 roku oddano do eksploatacji, wybudowaną nową trasą tramwajową przez ulicę Dworcową most Bayleya na Odrze i Łasztownię pojechała linia 8. Początkowo tylko do Parnicy, później do wiaduktu kolejowego nad ulicą Gdańską, a następnie w grudniu do Basenu Kaszubskiego (Basen Górniczy).

Most Długi został odbudowany po II wojnie światowej w osi zniszczonego w czasie wojny obiektu w latach 1955/57. Projektantem mostu był inż. Henryk Żółtowski. Odbudowę podpór wykonało Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych nr 15 z Warszawy, natomiast montaż konstrukcji stalowej wykonał "Mostostal" Poznań oddział w Szczecinie.

Projekt techniczny opracowało Biuro Projektów Budownictwa Komunalnego z Gdańska, oprócz przęsła zwodzonego i mechanizmów zwodzenia, na które projekt wykonała Politechnika Gdańska. 12 stycznia 1958 roku odbudowanym (nowym) mostem pojechał pierwszy tramwaj.

zdjęcie
"Swing" po skróconej trasie oczekuje, by z powrotem wskoczyć do rozkładu
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Oddanie Mostu Długiego nie oznaczało likwidacji trasy przez ulicę Dworcową. Dalej ulica Wyszyńskiego (Wielka) nie została odgruzowana. Tramwaje linii 2 i 8 dalej kursowały przez Dworcową nad Odrę, skręcały w lewo i jadąc wzdłuż Nabrzeża Wieleckiego docierały do Mostu Długiego i skręcały w prawo na most i ulicę Energetyków (po zakręcie nie ma dzisiaj śladu).

zdjęcie
Jedyny taki "bis", a za jego sterami kolejny KOMIS-owy motorniczy, którego pozdrawiam!
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Ulica Wielka po odgruzowaniu została wybudowana od nowa w 1960 roku. Tramwaje miały pojechać ulicą w listopadzie. Jednak tak się nie stało, bo zaplanowano jeszcze przebudowę układu torów w rejonie Bramy Portowej, polegającej na budowie skrętu w obydwie strony z alei Niepodległości w ulicę Wielką. W przedwojennym w układzie komunikacyjnym torów tych jeszcze nie było. Tramwaje pojechały przez ulicę Wielką dopiero 1 stycznia 1961 roku.

Po puszczeniu tramwajów przez odbudowaną ulicę Wielką, trasa tramwajowa na ulicy Dworcowej straciła na znaczeniu. Jednak wykorzystywano ją przy różnych okazjach, chociażby takich jak:

zdjęcie
Spokojnie - to tylko awaria
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Od 26 sierpnia 1964 roku przez okres 9 lat trwania przebudowy torowisk w ciągu ulic Energetyków i Gdańskiej, (remont skończył się i przywrócono komunikację tramwajową 2 stycznia 1973 roku). Składy tramwajowe linii 2 i 8 zjeżdżały ulicą Wielką w dół i w okolicach Mostu Długiego skręcały w prawo i ulicą Nabrzeże Wieleckie dojeżdżały do ulicy Dworcowej, którą zawracały w kierunku Gumieniec i Dworca Niebuszewo. Również linia 7, od 26 kwietnia 1965 roku jeździła do Krzekowa przez ulicę Dworcową (wcześniej jeździła do Stoczni Szczecińskiej).

zdjęcie
Tatra #106 na linii 2 w godzinach wieczornych
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Drugi tor biegnący w dół ulicy Dworcowej nie był wykorzystywany, aż do grudnia 1971 roku, kiedy linię 8 przekierowano przez ulicę Dworcową w dół poprzez Nabrzeże Wieleckie do ulicy Wielkiej i dalej trasą na Gumieńce.

Wprowadzono na trasę 8 najnowsze nabytki tramwajowe typu 102N, które uznano za na tyle nowoczesne i bezpieczne, że bez obaw podjęto taką decyzję. (mimo zakazu ministerstwa po tragicznym wypadku tramwajowym w 1967 roku na ulicy Wyszaka - pochyłości).

2 stycznia 1973 roku oddano po dziewięcioletnim remoncie do eksploatacji torowiska w ciągu ulic Energetyków i Gdańskiej. Data ta jest datą końca regularnej komunikacji po torowisku biegnącym w dół ulicy Dworcowej.

zdjęcie
Golęciński skład "bulw" wspina się pod górkę ulicą Dworcową
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Nie ma możliwości wykorzystania toru biegnącego w dół ulicy Dworcowej, chociaż nie zostały one odcięte od sieci, ale zaspawane na skrzyżowaniu Nowej i Dworcowej. Teoretycznie można by udrożnić zaspawane rowki na krzyżownicy połączeń torów. Zaspawano je aby tramwaje linii 6 płynnie przejeżdżały przez skrzyżowanie.

Przywrócenie torowisk do eksploatacji w ciągu ulicy Dworcowej jest niemożliwe z powodu skrajni, oba tory są za blisko siebie, współczesne tramwaje są za szerokie, by mogły się minąć.

Ciekawostką jest to, że planuje się przywrócenie skrętu do Mostu Długiego w obydwie strony, ale w innym miejscu niż dotychczasowe - ma powstać na przedłużeni ulicy Nowej koło mostu kolejowego.

zdjęcie
"Szóstka" na skróconej trasie
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Czasami wykorzystywane są jako pętla, jak w przypadku remontu torowisk na Energetyków i Gdańskiej wraz z pętlą na Basenie Górniczym rozpoczętych 28 lipca 2014 roku, gdzie linia 7 oczekiwała na odjazd w stronę Krzekowa. Powróciła na swoją stałą trasę 29 sierpnia 2015 roku po oddaniu torowisk po przebudowie do eksploatacji.

Torowisko biegnące równolegle do drugich szyn, dla tramwajów jadących w dół ulicy jest nieużywane i kierowcy bez skrępowania wykorzystują to miejsce na parkowanie aut. Torowisko jest pozostałością po niegdysiejszej trasie tramwajowej.

Obecnie Dworcowa wykorzystywana jest wyłącznie podczas pojedynczych kursów linii 7 i 8 oraz tramwajów zjeżdżających do zajezdni Golęcin z linii 3 i 12.

zdjęcie
Widoku Tatry na "siódemce bis" już nie ujrzymy
zbyt mało ocen, aby obliczyć średnią
Przez lata pętla Dworcowa była stałym przystankiem końcowym dla takich linii jak linia 2, 7 Bis, czy 8 Bis.

autor: man na podstawie wiedzy własnej. Uzupełnienie tematu pętli na podstawie wiedzy własnej, artykułów mediów szczecińskich, materiałów Tramwajów Szczecińskich, wspomnień prezydenta Piotra Zaremby: Janusz Światowy jas59