Encyklopedia

description Linia 3: Las Arkoński - Pomorzany

dodane 11.12.2008, godz. 13:10 przez zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59; zmodyfikowane 18.03.2020, godz. 17:34 przez zdjęcie profilowe użytkownika man man

19.02.2020
aktualizacja zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
26.07.2016
Dodano informację o zmianie trasy linii 23 lipca 2016 roku. zdjęcie profilowe użytkownika wsad123 wsad123
07.04.2013
Dodano informacje o przydzieleniu brygad dla zajezdni Golęcin X
24.09.2012
Dodano informacje o wznowieniu ruchu na ulicach: Niemierzyńskiej i Arkońskiej, oraz dodano czas pracy brygad X
07.09.2011
Dodano informację o powrocie lini na trasę z przed remontu na Niepodelgłości zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
04.08.2011
Dodano informacje o czasie pracy brygad w dni powszednie, soboty oraz dni świąteczne podczas remontu alei Niepodległości X
03.07.2011
Dodano informację o zmianie trasy zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
18.03.2011
dodano informacje o zmianie trasy w związku z przebudową ulic Niemierzyńskiej i Arkońskiej zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
14.09.2009
Dodano podział na brygady. zdjęcie profilowe użytkownika kajetansz kajetansz
12.12.2008
Dodano informację z roku 1959 1965, 1970 i 1971 zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
12.12.2008
Dodano informacje z roku 1945 zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59

Trasa: Las Arkoński — Arkońska — Niemierzyńska — Krasińskiego — aleja Wyzwolenia — rondo Giedroycia — aleja Wyzwolenia — plac Rodła — aleja Wyzwolenia — plac Żołnierza Polskiego — aleja Niepodległości — plac Brama Portowa — aleja Niepodległości — Dworcowa — Nowa — Kolumba — Chmielewskiego — Smolańska — Pomorzany

Historia dawna


26 października 1897 roku uruchomiono tramwaje elektryczne między innymi na trasie Cmentarz Niemierzyński (Nemitzer Friedhof) – Niemierzyńska (Nemitzerstrasse) – Krasińskiego (Warsowerstrasse) – Wyzwolenia (Pölitzerstrasse) – Niepodległości (Paradeplatz) – Brama Portowa (Berliner Tor) – Dworcowa ( Grüne Schantze) – Dworze Główny (Bahnhof). Należy domniemywać, że jest to przyszła linia 3.

O linii 3 mówi się w 1905 roku, kiedy to nadano kursującym tramwajom ich własną numeracje. W tym okresie już po szczecińskich ulicach kursowało 7 linii tramwajowych. W tym okresie linia 3 kursowała na trasie:
Dworzec Główny - Nowa – Dworcowa – Niepodległości – Wyzwolenia – Krasińskiego – Niemierzyńska – Cmentarz (przy ulicy Niemierzyńskiej).

zdjęcie


W 1906 roku wydłużono trasę linii do wiaduktu kolejowego, a 1907 do skrzyżowania ulicy Arkońskiej z ulicą Serbską. W 1912 roku wydłużono trasę 3 o następny odcinek do Lasu Arkońskiego. W tym samym roku liniom tramwajowym nadano kolory. „Trójka” otrzymała kolor pomarańczowy. W 1924 roku linia 3 została wydłużona od Dworca Głównego do Pomorzan. Trasa linii przedstawiała się następująco:

Pomorzany – Kolumba - Dworzec Główny - Nowa – Dworcowa – Niepodległości – Wyzwolenia – Krasińskiego – Niemierzyńska – Cmentarz (przy ulicy Niemierzyńskiej) – Arkońska – Las Arkoński.

W latach 1935 – 38 między innymi po trasie linii 3 jeździły składy trójwagonowe, a w lato pojawiły się wagony letnie. Do kwietnia 1945 roku trasa linii nie uległa zmianie.

25 kwietnia 1945 roku tramwajarze niemieccy dostali rozkaz opuszczenia miasta prze nadciągającą Armią Sowiecką ewakuując się autobusami na zachód. Tak skończyła się komunikacja niemiecka w Szczecinie.

Historia nowsza


Pracownicy "Tramwajów i Autobusów miasta Szczecina" przyjechali do Szczecina z Poznania na początku maja 1945 roku. Przekazano im zdewastowane zajezdnie tramwajowe Pogodno, Golęcin i Niemierzyn, a zajezdnie przy ulicy Piotra Skargi i warsztaty przy ulicy Kolumba przekazano we wrześniu. Z zajezdni przekazanych firmie do eksploatacji nadawała się tylko zajezdnia Niemierzyn.

zdjęcie
Postanowili jak najszybciej uruchomić komunikację tramwajową. W pierwszj kolejności uruchomiono pojazdy konne. Sukcesywnie remontując zdewastowany tabor, już w 1945 roku skierowano do ruchu 22 wagony i odgruzowując zawalaone tory tramwajowe i remontując trakcję napowietrzną.

I w ten sposób 12 sierpnia 1945 roku uruchomiono pierwszą linię tramwajową 3 relacji Zajezdnia Niemierzyn – Brama Portowa, a jeszcze tego samego miesiąca udrożniono torowiska tramwajowe (pod mostem kolejowym rozebrano mur postawiony przez wycofujące się oddziały wojsk niemieckich - mur ten miał opóźnić nacierające wojska sowieckie), co umożliwiło dojazd tramwajów do Lasu Arkońskiego.

zdjęcie
Po rozwaleniu muru pod przepustem wiaduktu kolejowego oczom pracujących brygad ukazał się rząd stojących na torach tramwajów ciągnących się aż do Lasu Arkońskiego. W ten sposób niemieccy mieszkańcy miasta ewakuowali się przed nacierającymi sowietami.

Na ostatnim przystanku ulicy Arkońskiej nie było pętli (jak w chwili obecnej) wagony tramwajowe za pomocą przekładni były kierowane na tor równoległy biegnący w stronę śródmieścia.

Ciekawostką może być fakt, że w wiacie tramwajowej w tamtym okresie znajdował się posterunek milicji. Zresztą posterunki powstawały również na ulicach wylotowych z miasta wiodących na zachód.

Od 4 listopada 1945 roku linia 3 jeździła do Dworca Głównego.

1 stycznia 1946 roku dyrekcja firmy podjęła decyzję o odpłatności za korzystanie z komunikacji tramwajowej w wysokości 2 zł.

W 1947 roku wydłużono trasę linii 3 do ulicy Smolańskiej po odbudowaniu torowiska w ciągu ulicy Kolumba.

W dniach 11 – 16 stycznia 1959 roku tramwaje linii 3 kursowały mniejszą ilością brygad z powodu awarii prostowników, a w dniach 25 maja do 18 czerwca trwała przebudowa przed Dworcem Głównym.
zdjęcie


Od 15 września do 15 października 1960 roku linia 3 zmienia trasę i kursuje z Lasu Arkońskiego do Stoczni Szczecińskiej w związku z remontem torowiska. Od Dworca Głównego do Pomorzan obsługiwana była przez 4 wagony motorowe.

1 sierpnia 1959 roku wybudowano pętlę w Lesie Arkońskim i w związku z tym nie było potrzeby rozłączania wagonów, a 23 grudnia 1961 oddano do użytku pętle na Pomorzanach wraz z torowiskami w ciągu ulicy Smolańskiej i Powstańców Wlkp. Co umożliwiło wydłużenie trasy 3 właśnie do pętli na Pomorzanach.

Od tego czasu linia 3 kursuje na niezmienionej trasie z małymi odchyłkami trasy przez nabrzeże Wieleckie i ulicę Wielką (1964 - 1983).

21 lutego 1965 roku wprowadzono samoobsługę w wagonach silnikowych.

zdjęcie
W okresie 15 lutego do 6 listopada 1968 roku wprowadzono na trasę linie 3 bis w związku remontem torów w Lesie Arkońskim i części ulicy Arkońskiej. Linia kursowała na trasie Pomorzany – Szpital. Zlikwidowano ją po zakończeniu remontu.

Od 19 września 1970 roku linia 3 kursuję w obydwu kierunkach przez ulicę Wielką w związku z przebudową Bramy Portowej. Natomiast od 21 listopada linia 3 kursuje w kierunku Pomorzan przez ulicę Dworcową a w kierunku placu Żołnierza Polskiego przez ulicę Wielką.

W związku z robotami prowadzonymi przy budowie rurociągu ciepłowniczego przy wiadukcie kolejowym przy ulicy Kolumba od dnia 2 stycznia 1971 roku tramwaje linii 3 kursują w obydwu kierunkach przez ulicę Wielką.

Od 4 lipca 1983 roku „trójka” kursuje przez ulicę Nową i Dworcową.

Z powodu remontu torowiska w roku 1985 w ciągu ulic Kolumba, Chmielewskiego i Smolańskiej linia 3 jeździ do ulicy Dworcowej przez ulicę Wyszyńskiego (Wielką) i pętlą uliczną z powrotem do Lasu Arkońskiego.

zdjęcie
W roku 1988 nastąpiły cięcia w rozkładach jazdy między innymi linii 3 z powodu braku motorniczych.

21 stycznia 1990 roku oddano po remoncie ulicę Kolumba i „trójka” wraca na swoją stałą trasę do Pomorzan.

Od 1 lipca do 6 listopada 1995 roku zawieszono kursowanie linii 3 ze względu na tragiczny stan torowiska w ciągu ulicy Niemierzyńskiej i Arkońskiej.
Od 6 listopada 1995 do 26 lipca 1996 linia kursuje na trasie Zajezdnia Niemierzyn – Pomorzany. Od 26 lipca wraca na swoją trasę do Lasu Arkońskiego.
zdjęcie


W związku z remontem torowiska w ciągu ulicy Niepodległości zawieszono kursowanie linii 3 w okresie 8 lipca do 5 września 1998 roku. Po tym czasie linia wraca na swoją stałą trasę.

6 lipca do 29 października 2001 roku skrócono trasę linii 3 do placu Rodła w związku z zamknięcie dla ruchu tramwajowego torowiska od placu Rodła do Lasu Arkońskiego.

zdjęcie
Linia kursowała na trasie Pomorzany – plac Rodła a z powrotem przez Piłsudskiego – Matejki – plac Żołnierza Polskiego i dalej po stałej trasie. Po tym okresie wraca na swoją dotychczasową trasę.

Od czasów przedwojennych do chwili obecnej linia 3 jeździ na tej samej trasie z drobnymi odchyłkami i skróceniami na czas remontów tras tramwajowych czy zdarzeń losowych. Trasa tej linii jest bardzo stabilna.


zdjęcie
26 marca 2011 roku z powodu rozpoczęcia remontu ciągu ulic Arkońskiej, Niemierzyńskiej i Krasińskiego linię 3 skierowano do pętli ”Dworzec Niebuszewo”. Obecnie trasa tramwajów linii 3 wygląda w sposób następujący: Pomorzany – ulica Smolańska – ulica Chmielewskiego – ulica Kolumba – ulica Nowa – ulica Dworcowa – aleja 3-go Maja – aleja Niepodległości – aleja Wyzwolenia – ulica Kołłątaja – ulica Asnyka – Dworzec Niebuszewo.


Od 4 lipca 2011 roku do odwołania wstrzymany został ruch tramwajów na odcinku plac Rodła - Brama Portowa, z powodu przebudowy torowiska tramwajowego w ciągu alei Niepodległości. W związku z niniejszym zmieniono trasę linii i będzie ona jeździła: Pomorzany – Smolańska – Chmielewskiego – Kolumba – Plac Grodnicki – Nowa – Plac Tobrucki – Dworcowa – Aleja Niepodległości – Plac Brama Portowa – Krzywoustego – plac Kościuszki – Piastów – Aleja Powstańców Wielkopolskich – Frysztacka – Pomorzany.

Dla linii celem rozróżnienia kierunków wprowadzono oznakowanie na wyświetlaczach oraz na pętli Pomorzany:
• 3P - relacja z Pomorzan przez Piastów,
• 3L - relacja z Pomorzan przez Kolumba.

1 września 2011 roku w związku z zakończeniem remontu torowiska na odcinku plac Żołnierza Polskiego - Brama Portowa linia 3 powróciła na trasę z przed remontu tj. Dworzec Niebuszewo - Pomorzany.


22 września 2012 roku po zakończeniu remontu ulic: Niemierzyńskiej oraz Arkońskiej "trójka" powróciła na swoją podstawową trasę.

Z powodu remontu wschodniej części alei Niepodległości na odcinku od Bramy Portowej do placu Żołnierza i dużych korków w rejonie ulic Dworcowej, Nowej i Bramy Portowej z dniem 7 kwietnia 2015 roku Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego podjął decyzje o skierowaniu linii 3 objazdem przez nabrzeże Wieleckie i ulicę Wyszyńskiego.

Po zakończony, remoncie linia 3 powraca na swoją starą trasę z dniem 1 grudnia 2015 roku jeżdżąc przez ulicę Dworcową i Nową.


W związku z pracami przy torowisku na ulicy Kolumba, 23 lipca 2016 roku zamknięty dla ruchu tramwajowego został odcinek od ulicy Dworcowej do pętli Pomorzany. Spowodowało to zmianę trasy linii 3, która kursowała na trasie:
Las Arkoński - Brama Portowa - Wyszyńskiego - Dworcowa - Brama Portowa - Las Arkoński.

W dniach 4 marca - 20 lipca 2019 roku firma "Eurovia", wykonawca przebudowy i budowy trasy tramwajowej na odcinku pętla "Las Arkoński" - Wojska Polskiego wraz z rondem i kawałkiem ulicy Szafera przystąpiła do przebudowy pętli "Las Arkoński", która jest jednym z elementów inwestycji. Pętla została zbudowana od podstaw. Układ torów uległ zmianie, gdzie tramwaje z pętli będą mogły wjeżdżać i wyjeżdżać zarówno od strony centrum, jak i od strony stadionu.

Z tego powodu wstrzymany został ruch tramwajowy na odcinku Kołłątaja — Las Arkoński na linii. Na ten czas linia 3 zmieniła trasę i jeździła bez zmiany częstotliwości na trasie:

Dworzec Niebuszewo < — > Pomorzany
Próby przebiegły pomyślnie i tramwaje na trasę powróciły 20 lipca 2019 roku z jednym zastrzeżeniem, że pętla nie będzie ogólnie dostępna dla pasażerów, bo jest w dalszym ciągu placem budowy.

Do czasu jej formalnego oddania do użytku tramwaje  zatrzymywały się na wysokości ulicy Wojciechowskiego na przystanku o tej samej nazwie. Były to przystanki początkowe i końcowe. Pętla służyła tylko na razie do zawracania tramwajów i ich postoju. Trwały jeszcze prace porządkowe i wykończeniowe w strefie pętli między innymi: nasadzenia nowej roślinności, prace brukarskie w rejonie przystanków itp.

Wojciechowskiego Pomorzany

14 lutego 2020  pętlą tramwajową w Lesie Arkońskim. 

Na podstawie materiałów z archiwów MZK, WPKM, ZKM i kronik WPKM z lat 1979 – 1989 oraz informacji zawartych w książce pn "50 Jahre Stettiner Strassenbahn 1879 - 1929", opracowaniu „Tramwaje w Szczecinie 1879 – 2008 Kajetana Szmucińskiego i informacji własnych opracował: Janusz Światowy
aktualizacja: X oraz paki