Encyklopedia

description Linia 4: Pomorzany - (Potulicka) - Krzekowo

dodane 26.12.2008, godz. 12:27 przez zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59; zmodyfikowane 14.04.2018, godz. 17:10 przez zdjęcie profilowe użytkownika MQ MQ

24.10.2017
Dodano informacje o zawieszeniu linii w dniach 16 września - 24 października 2017 zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
25.10.2016
Dodano informację o przywróceniu kursowania linii po remoncie skrzyżowania zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
14.10.2016
Dodano informację o skróceniu trasy linii zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
09.05.2014
Dodano informacje o zmianie trasy linii zdjęcie profilowe użytkownika jas59 jas59
05.09.2012
Zaktualizowano czasy pracy brygad oraz informację o "brygadzie posiłkowej" zdjęcie profilowe użytkownika paki paki
05.09.2012
Zaktualizowano czasy pracy brygad zdjęcie profilowe użytkownika paki paki
17.04.2011
Zaktualizowano podział na brygady. zdjęcie profilowe użytkownika kajetansz kajetansz
10.12.2009
Uaktualniono przejścia na brygady linii 5. zdjęcie profilowe użytkownika kajetansz kajetansz
19.10.2009
Dodano informację o zmianie trasy tramwajów linii 4 z powodu wymiany torowiska na placu Kościuszki. zdjęcie profilowe użytkownika kajetansz kajetansz
14.09.2009
Dodano podział na brygady. zdjęcie profilowe użytkownika kajetansz kajetansz
Trasa: Pomorzany – Aleja Powstańców Wielkopolskich – Aleja Piastów – Plac Kościuszki – Aleja Piastów – Plac Sprzymierzonych – Aleja Piłsudskiego – Plac Odrodzenia – Aleja Piłsudskiego – Plac Grunwaldzki – Aleja Piłsudskiego – Plac Rodła – Aleja Piłsudskiego – Matejki – Plac Hołdu Pruskiego – Plac Żołnierza Polskiego – Aleja Niepodległości – Plac Brama Portowa – Aleja Niepodległości – Aleja 3 Maja – Narutowicza – Potulicka

Historia starsza



Rozwój miasta, a co za tym idzie rozwój przemysłu w latach 70 XIX wieku, jak również zwiększająca się ilość ludności osiedlającej się w podmiejskich dzielnicach miasta (Niemierzyn, Niebuszewo, Żelechowa i Łękno itp.) i znaczne oddalenie tych dzielnic od śródmieścia wymusiło wzrost zapotrzebowania na masowe przewozy pasażerskie. Szczecin w tym okresie wyrwał się z pierścienia okowów murów twierdzy i w związku z tym zaczęto zabudowywać uzyskane tereny po lewej stronie Odry.

21 października 1872 roku zawarto umowę z prywatną spółką pn. ”Towarzystwo Szczecińskich Kolei Ulicznych” na budowę sieci tramwajów konnych. Właśnie tramwaj konny był pierwszym środkiem komunikacji miejskiej, który zastąpiono w roku 1897 tramwajem elektrycznym. Przez 18 lat, do czasu uruchomienia tramwaju elektrycznego następowała rozbudowa sieci torów tramwaju konnego. Już w czasie rozwijania sieci linii tramwajów konnych jasnym było, że ta trakcja rodzi wiele ograniczeń. Zaczęto rozważać możliwość wykorzystania do tego celu trakcji elektrycznej.

Rajscy miejscy – władze miasta prowadziły rozmowy z firmami o elektryfikacji istniejących linii tramwaju konnego i budowę elektrowni. Wybrano do tego zadania Powszechne Towarzystwo Elektryczne z Berlina (Allgemeinen Elektrizität Geselschaft in Berlin), z którym zawarto umowę w dniu 5 maja 1896 roku. Jak wiadomo pierwszy tramwaj elektryczny przejechał ulicami Szczecina w dniu 4 lipca 1897 roku.

W 1903 roku było już pięć linii tramwajowych o łącznej długości 25,9 km między innymi przyszła linia 4, która jeździła na trasie: Plac Sprzymierzonych (Arndtplatz), Piłsudskiego (Friedrich-Karl-Strasse),Plac Hołdu Pruskiego (Königstor), Dworzec Główny (Hauptbahnhof) zwana linią okólną (Ringbahn) chociaż nigdy w planach się nie pojawiła.

Wprowadzenie na trasy tramwaju elektrycznego spowodowało zwiększenie ruchu pasażerskiego, a co za tym idzie wymusiło budowę drugich torów obok już istniejących. Szybki rozwój komunikacji miejskiej powodował również szybki rozwój miasta.

W 1905 roku w dalszym ciągu rozbudowywano sieć tramwajową. Oddawano nowe odcinki tras. W tym czasie również przekroczono linie Odry i wybudowano trasę linii tramwajowej na prawym brzegu. Przez nowy most Most Długi puszczono dwutorową linie w ciągu ulicy Energetyków do budującego się mostu na Parnicy. W tym okresie tramwaje kursujące po mieście otrzymały numery linii wraz z informacją o ich trasach. „Czwórka” kursowała na trasie Pomorzany (Tiergarden), Dworzec Główny (Hauptbahnhof), plac Hołdu Pruskiego (Königstor), Piłsudskiego (Friedrich–Kark-Strasse), plac Sprzymierzonych (Arndtplatz). W 1912 roku linia otrzymuje kolor „zielony” dla ułatwienia orientacji przez pasażerów.

W latach 1905 – 23 linia 4 kursuje na tej samej trasie, jednak w związku z szalejącą inflacją sytuacja ekonomiczna zmusiła firmę do zawieszenia niektórych linii, co skutkowała przedłużeniem trasy linii 4 od placu Kościuszki do Cmentarz Centralnego. W związku z tym linia 4 od Pomorzan do placu Sprzymierzonych jeździ po starej trasie a od placu Sprzymierzonych przez plac Kościuszki do Cmentarza Centralnego – nowy odcinek. „Czwórka” na tej trasie jeździ do 15 listopada 1927 roku w związku z przedłużeniem linii 2 do Gumieniec. Od tego dnia linia 4 zostaje skrócona do placu Kościuszki i od tej pory jeździ na trasie od Dworca Głównego aż do 1934 roku.

Od 1934 roku linia 4 kursowała dalej uliczkami starego miasta po swojej trasie do placu Kościuszki a od placu Kościuszki wydłużono ją o odcinek przez Piastów i Powstańców Wielkopolskich przy szpitalu. Na tej trasie jeździła do 30 sierpnia 1944 roku, kiedy to ciężki nalot samolotów alianckich zniszczył zabudowę starego miasta i dzielnic północnych. Linia 4 została zawieszona i już do końca wojny nie kursowała.

Historia nowsza



Kiedy w 1945 roku miasto przeszło pod polską jurysdykcję, 23 poznańskich tramwajarzy przejęło zdewastowaną szczecińską komunikacje. Utworzona firma pn. „Tramwaje i Autobusy Miasta Szczecina” i ludzie w niej pracujący przystąpili do mozolnego likwidowania szkód powstałych w czasie działań wojennych. Efekty ich pracy unaoczniły się w dniu 12 sierpnia 1945, kiedy zostały uruchomione pierwsze tramwaje. Pomimo piętrzących się trudności pod koniec roku długość uruchomionych tras tramwajowych wynosiła już 16,7 km.

I tu zaczyna się powojenne życie linii 4, która została uruchomiona 4 listopada na trasie Matejki – Piłsudskiego – plac Sprzymierzonych – Piastów – plac Kościuszki. Rozkład jazdy obowiązywał w dni powszednie i świąteczne. Tramwaje jeździły w godzinach od 5.50 do 21.05 z co 10 minutową częstotliwością. Opłaty za przejazd wynosiły 2 zł, kiedy firma 1 stycznia 1946 roku wprowadziła obowiązek posiadania biletów.

Następne lata to mozolne wywożenie gruzów z zasypanych odcinków torów, odbudowywanie zerwanych połączeń, naprawa pozrywanej sieci napowietrznej, remont zwrotnic. Skutkowało to uruchamianiem nowych odcinków tras.

Pod koniec 1947 roku linia 4 jeździ już na trasie Dworzec Główny – Dworcowa – Brama Portowa – plac Żołnierza Polskiego – Matejki – Piłsudskiego – plac Sprzymierzonych – plac Kościuszki – Piastów – Powstańców Wlkp. Zmianę trasy linii umożliwione zostało dzięki oddaniu odcinków torów w ciągu ulicy Piastów i Powstańców Wlkp.

We wrześniu 1950 roku został przebudowany węzeł na skrzyżowaniu ulic Roosevelta i Jaromira (plac Rodła) - położono nowe rozjazdy i dzięki temu linia 4 zaczęła jeździć od Powstańców Wlkp. do Piłsudskiego po starej trasie a od Piłsudkiego skręcała w Wyzwolenia i trasą linii 3 do Dworca Głównego.

W dniach 11 – 15 stycznia 1959 roku nastąpiła awaria podstacji przy ulicy Kolumba, co spowodowała paraliż komunikacji tramwajowej. Przyczyną było przeciążenie podstacji prostowniczych z powodu zbyt małej zainstalowanej mocy w tych podstacjach przy wzroście taboru posiadającego większą moc silników. Jedną z przyczyn tej awarii było niedotrzymanie terminu oddania montażu dodatkowego prostownika o mocy 1 MW. Pod koniec lat 50 XX wieku uruchomiono również tramwajową komunikację nocną również linie 4N.

W 1960 roku z powodu prac torowych linia 4 kursuje w dniach 19 września – 18 października z Powstańców Wlkp. do Potulickiej, w dniach 19 października – 13 listopada na trasie Powstańców Wlkp. – plac Żołnierza Polskiego i znowu od 14 – 22 listopada na trasie Powstańców Wlkp – Potulicka. Od 23 listopada kursuje już na swoje podstawowej trasie.

Rok później tj. 23 grudnia 1961 roku udało się linie 4 skierować o następny odcinek trasy (Powstańców Wlkp. (szpital) – Budziszyńska), co spowodowało połączenie tras linii 3 i 4 na ich krańcówkach i zakończyło budowę linii okólnej zapoczątkowanej przez tramwajarzy niemieckich. W związku z tym trasa linii przebiegała: Pomorzany – Powstańców Wlkp. – Piastów – plac Kościuszki – plac Sprzymierzonych – Piłsudskiego – Wyzwolenia – plac Żołnierza Polskiego – Brama Portowa – Dworcowa – Nowa – Dworzec Główny.

16 lutego 1965 roku przedłużono linie 4 na odcinku Dworzec Główny – Pomorzany, tworząc w ten sposób na terenie Śródmieścia linie okólną, więc trasa jej kształtuje się w następujący sposób: Pomorzany – Smolańska – Kolumba – nab. Wieleckie – Wyszyńskiego – [ w drugą stronę 3 Maja – Dworcowa – Nowa] – Niepodległości – Wyzwolenia – Piłsudskiego (M. Buczka) – plac Sprzymierzonych (Lenina) - Piastów – plac Kościuszki – Powstańców Wlkp. – Pomorzany.

W 1967 roku od 2 lutego montowano w wozach motorowych automaty biletowe „Krab”, a od 22 grudnia w składach tramwajowych tzw. „Samach”.

9 września 1968 roku linia 4 na odcinku od ulicy Mieszka I do ulicy Jabłonkowskiej kursuje w obydwu kierunkach po jednym torze, poźniej bo 7 listopada zawieszono komunikacje, a 4 grudnia z powodu zamknięcia wiaduktu linia kursuje na trasie Frysztacka – Pomorzany.

Od 2 maja 1969 roku nastąpiła zmiana w kursowaniu linii z powodu trwającego dalej remontu wiaduktu w ciągu ulicy. Zasadnicza linia kursowała na odcinku Pomorzany – plac Kościuszki i dalej po jednym torze plac Kościuszki – Frysztacka, a 6 czerwca przywrócono normalną komunikację z mijanką przy Jabłonkowskiej a końcowym przystankiem przy ulicy Frysztackiej.

Od 19 września 1970 roku linia 4 kursuje w obu kierunkach przez ulicę Wyszyńskiego (Wielką) z powodu remontu Bramy Portowej. 5 listopada przeniesiono przystanek plac Grunwaldzki z przed placu na plac i z przed placu Odrodzenia na ulice Piłsudskiego (M. Buczka) przed plac Sprzymierzonych (Lenina).

Wiosną 1971 roku następuje likwidacja linii okólnej i tramwaje „czwórki” zostają skierowane z Pomorzan na Potulicką przez Powstańców Wlkp. – Piastów – plac Kościuszki – plac Sprzmierzonych – Piłsudskiego – Wyzwolenia – Niepodległości – Brama Portowa – 3 Maja – Narutowicza – Potulicka. Znowu, bo 5 grudnia 1972 roku następuje zmiana trasy linii 4 z powodu przebudowy wiaduktu przy ulicy Budziszyńskiej. Linia zostaje skrócona do ulicy Jabłonkowskiej. Sytuacja ta trwa do 18 listopada 1974 roku, kiedy przywrócono komunikację tramwajową do Pomorzan w obydwu kierunkach.

17 grudnia 1974 roku próbnie linie 4 puszczono na trasie z Pomorzan do Stoczni Szczecińskiej, a 20 grudnia do Dworca Niebuszewo. Również 29 grudnia zmieniono trasę linii nocnej 4N do Dworca Niebuszewo, która kursowała na trasie Dworzec Główny – Dworzec Niebuszewo. Trasa linii: Dworzec Niebuszewo – Asnyka – Kołłątaja – Wyzwolenia – plac Rodła – Piłsudskiego (M. Buczka) – plac Sprzymierzonych (Lenina) –Piastów – Powstańców Wlkp. – Pomorzany. Zmiany te nie zostały zaakceptowane przez pasażerów i na początku 1977 roku linia 4 i 4N powraca na swoją dawną trasę Pomorzany – Potulicka.

10 listopada 1986 roku linia 4 kursuje na trasie Pomorzany – Dworzec Niebuszewo z powodu remontu torowiska w ciągu ulicy Matejki trasa z Dworca Niebuszewo przez Asnyka – Kołlątaja – Wyzwolenia do Piłsudskiego i od Piłsudskiego swoją stałą trasą do Pomorzan. Po oddaniu torowisk do eksploatacji w 1987 roku wraca na swoją stałą trasę.

W 1988 roku nastąpiły cięcia w rozkładach jazdy sieci tramwajowych między innymi linii 4 z powodu braku motorniczych.

18 maja 1991 roku zawieszono kursowanie linii 4 w dni świąteczne z powodu niskiej frekwencji pasażerów.

1 września 1992 roku podzielono linie na linie podstawowe i uzupełniające. Linie podstawowe to: 2. 6, 7, 8, 9 i 12, a uzupełniające to: 3, 4 i 5. Linia 4 zawieszana jest na okres wakacji letnich.

1 stycznia 1999 ulega likwidacji dzień rozkładowy "soboty robocze" i od tego momentu linia 4 kursuje tylko od poniedziałku do piątku.

We wrześniu 2001 ograniczono kursowanie linii 4 do godziny 18 z powodu braku środków.

Od 1 października 2004 obsługę taborową linii 4 przejmuje zajezdnia Pogodno. Jest to spowodowane likwidacją zajezdni Niemierzyn.

W lutym 2006 skrócono okres kursowania linii 4. Tramwaje kursują od godziny 7. Pierwszy kurs z Potulickiej odbywał się o godzinie 7:06, a z pętli "Pomorzany" o godzinie 7:05.

Z dniem 2 stycznia 2007 roku wprowadzono korektę rozkładów jazdy związaną ze zmianą struktury taboru tramwajowego udostępnionego przez przewoźnika i w związku z tym na linii 4 nastąpiło ujednolicenie z liniami 1 i 9 struktury czasu przejazdu między przystankami „Potulicka” a „Plac Zawiszy”. Zawieszono wykonywanie kursu zjazdowego z Potulickiej o godzinie 17.50.

Z powodu wycofania z eksploatacji wagonów tramwajowych typu 102Na, z dniem 1 marca 2007 roku wprowadzono zmiany rozkładów jazdy linii 4 kończących swój bieg o godzinie 17.30 na Pomorzanach – przechdzą na linie 7 i 8.

19 października 2009 roku linię 4 skierowano objazdem przez ulicę Krzywoustego. Było to związane z wymianą torowiska na placu Kościuszki. Następnego dnia linia 4 wróciła na swoją zwykłą trasę.

Z dniem 1 października 2007 roku wprowadzony został nowy układ komunikacji tramwajowej, uwzględniający braki kadrowe, trwający remont torów w alei Bohaterów Warszawy, wyniki badań potoków pasażerskich oraz zmiany w czasach przejazdów. Linia 4 kursuje tylko w dni powszednie, według specjalnego rozkładu jazdy uwzględniającego zmiany w kursowaniu linii 12.

Po zakończeniu remontu torów w ciągu ulicy Krzywoustego i alei Bohaterów Warszawy oraz poprawą sytuacji kadrowej, z dniem 1 grudnia 2007 roku linia 4 kursuje wg nowego (stałego) rozkładu jazdy uwzględniającego zwiększenie częstotliwości na linii 12.

Z powodu braków kadrowych w MZK Szczecin w dniu 7 kwietnia 2008 roku zawieszono kursowanie linii tramwajowej 4. Na czas zawieszenia linii nie przewidziano komunikacji zastępczej.

Od 1977 roku do chwili obecnej linia 4 kursuje na trasie Potulicka – Pomorzany z małymi odchyłkami tras na czas remontów czy innych zdarzeń losowych. Długość trasy linii 4 wynosi 7.250 metrów.

Dnia 26 marca 2011 roku zmodyfikowano czasy pracy brygad oraz dodano "wtyczkę" z 8bis/4, której zadaniem jest załatanie dziury powstałej przy porannych przerwach posiłkowych. Po likwidacji linii 8bis w dniu 3 września 2012 roku "wtyczka" jest zadaniem łączonym z 10/1.

Obecnie obsługa wygląda następująco:

  • 4/1 - (6:12-17:54 i dalej jako 2/9)
  • 4/2 - (6:35-18:03 i dalej jako 5/11)
  • 4/3 - (6:45-17:51 i dalej jako 5/9)
  • 4/4 - (6:15-17:48)
  • 4/5 - (6:25-18:04 i dalej jako 5/10)
  • 4/6 - (6:35-17:27 i dalej jako 5/8)
  • 4/7 - (6:47-17:48 i dalej jako 2/8)
  • 4/8 - (8:47-10:53)


W związku z wznowieniem ruchu tramwajowego w ulicy Jagiellońskiej po wymianie krzyżownicy i zamknięciem dla ruchu tramwajowego ulicy Wawrzyniaka (remont torowiska) oraz trwającym remontem ulicy Potulickiej, od 12.05.2014 przywrócono kursowanie linii 4, ale już na innej trasie tj. na nowej trasie Pomorzany – Jagiellońska – Krzekowo, bez zmian częstotliwości i zakresu kursowania. Obsługiwana przez 6 brygad kategorii A przez zajezdnie Pogodno.

Trasa linii przedstawia się następująco:
POMORZANY – Aleja Powstańców Wielkopolskich – Aleja Piastów – Plac Kościuszki – Aleja Piastów – Jagiellońska – Aleja Bohaterów Warszawy – Mickiewicza – Żołnierska – KRZEKOWO


Obsługa przystanków na aktualnej trasie:
Pomorzany
• Frysztacka
• Szpitalna
• Starkiewicza
• Dąbrowskiego
• Szwoleżerów
• Narutowicza
• Plac Kościuszki
• Piastów
• Bohaterów Warszawy
• Wawrzyniaka
• Karłowicza
• Poniatowskiego
• Konopnickiej
• Brzozowskiego
• Wernyhory
• Żołnierska
Krzekowo

W związku z przebudową skrzyżowania ulic Wernyhory, Mickiewicza, Żołnierska z dniem 16 czerwca 2016 zawieszono linie 4 (wcześniej niż w poprzednich latach). Po wakacjach z dniem 1 września 2016 linie skierowano na skróconą trasę co wiązało się z dalej trwającą przebudową wspomnianego skrzyżowania.

Trasa linii:
POMORZANY – Powstańców Wlkp. – Piastów – Plac Kościuszki – Piastów – Jagiellońska – Bohaterów Warszawy – Wawrzyniaka – Plac Gałczyńskiego – al. Wojska Polskiego – Plac Szarych Szeregów – Piastów – Plac Kościuszki – Piastów – Powstańców Wlkp. – POMORZANY

Na przebudowanym odcinku skrzyżowania ulic Wernyhory, Mickiewicza, Żołnierska z dniem 24 października 2016 roku przywrócono kursowanie linii 4 i skierowano ją na starą trasę. Jednocześnie skorygowano rozkłady jazdy linii, która w godzinach 7:00 - 17:00 wykonywać będzie tylko 21 kursów z 24 minutową częstotliwością.

KRZEKOWO — Żołnierska — Mickiewicza — aleja Bohaterów Warszawy — Jagiellońska — aleja Piastów — plac Kościuszki — aleja Piastów — plac Szyrockiego — aleja Powstańców Wielkopolskich — Budziszyńska — POMORZANY

Powodem cięć w tramwajowych rozkładach jazdy jest chroniczny brak motorniczych i w związku z tym od kilku miesięcy nie są wykonywane niektóre kursy na liniach. Zdecydowano więc, że korekta rozkładów jazdy umożliwi w miarę normalną komunikację tramwajową.

W dniach 16 września - 24 października 2017 w związku z remontem torowiska, po 12 latach jego eksploatacji w ciągu ulicy Krzywoustego na odcinku od placu Zwycięstwa do placu Kościuszki wykonywano prace związane z uzupełnieniem ubytków podbudowy w strefie okołoszynowej i naprawiano nawierzchnie bitumiczną w obrębie torowiska.

Z powodu tych prac została zmieniona organizacja ruchu i tramwaje zostały skierowane objazdami do swoich punktów docelowych. Linia "4" na ten czas została zawieszona.

Przewidywano zakończenie prac na 28 października 2017 roku, ale zakończono je 24 października 2017 roku i w związku z tym linia 4 powróciła na swoją stałą trasę.

Na podstawie materiałów zawartych w książce "50 Jahre Stettiner Strassenbahn 1879 - 1929" z archiwów MZK, WPKM, ZKM, informacji zawartych w opracowaniu „Tramwaje w Szczecinie 1879 – 2008 Kajetana Szmucińskiego i informacji własnych opracował: Janusz Światowy, aktualizacja: Kasper Raszczuk