Encyklopedia

Jelcz M122MB to licencyjna odmiana Mercedesa O405N2 wyprodukowana w latach 1995–1997 w liczbie 74 sztuk

Historia

W 1990 roku zakończono produkcję Jelcza M11. Wtedy zakończyły się dostawy autobusów z centralnego rozdzielnika, która spowodowała trudną sytuację w fabryce Jelcza.

W 1991 roku Jelcz rozpoczął współpracę z niemieckim MAN-em, którego owocem był Jelcz PR110MM oraz autokar Jelcz PR110DM.

W 1992 roku Jelczańskie Zakłady Samochodowe rozpoczęły współpracę ze szwedzką firmą Volvo. Pierwsze szwedzkie silniki były ciężkie i powodowały nadmierne zużycie pozostałych podzespołów. W tym samym roku zaprezentowano autobus Jelcz 120M, który był de facto zmodernizowaną odmianą Jelcza PR110. Współpraca z Volvo zaowocowała również budową autobusu Jelcz M180, którego egzemplarz pokazowy zaprezentowano w 1992 roku, zaś w 1993 roku rozpoczęto seryjną produkcję. Pojazd ten miał być alternatywą dla coraz częściej sprowadzanych z zachodu autobusów używanych.

W 1993 roku Jelczańskie Zakłady Samochodowe rozpoczęły produkcję autobusów Jelcz 120M wyposażonych w windę dla osób niepełnosprawnych. Niestety to rozwiązanie było nieudane ze względu na wydłużony czas postoju na przystankach.

W 1994 roku ZKM w Gdańsku zakupiło autobusy niskowejściowe marki Mercedes O405N, które były preludium do współpracy JZS z Mercedesem

W 1995 roku Jelcz rozpoczął równoległą produkcję trzech 12-metrowych autobusów miejskich dostosowanych do potrzeb osób o ograniczonej mobilności. Dwa z nich należały do rodziny M121 i były to polskie konstrukcje napędzane silnikami MAN-a (M121M) i Mercedesa (M121MB). Trzecim był Mercedes O405N2 produkowany na licencji jako „Jelcz M122MB”. Współpraca z Mercedesem była związana z przejęciem Jelcza przez Sobiesława Zasadę, przedstawiciela Mercedesa w Polsce.

Trochę techniki

Jelcz M122MB jest wyposażony w silnik Mercedes-Benz OM447hlA o mocy 250 KM (184 kW). Napęd jest przenoszony przez czterobiegową skrzynię biegów ZF 4HP500 niemieckiej firmy ZF Friedrichshafen. Nadwozie jest wyposażone w trzy pary drzwi otwieranych do środka. Wewnątrz zastosowano elementy charakterystyczne dla autobusów marki Jelcz, między innymi oświetlenie wywodzące się z czasów Jelcza-Berlieta PR100, poręcze oraz włazy dachowe. Pasażerowie mogli usiąść na 31 miejscach siedzących firmy Mercedes lub Astromal oraz zająć 72 miejsca stojące. System informacji pasażerskiej składał się z „filmów” lub wyświetlaczy firmy R&G.

Eksploatacja jako tester

Pierwszy wyprodukowany egzemplarz Jelcza M122MB był testowany w MPK Chełm oraz MZK Piotrków Trybunalski, zaś drugi wyprodukowany egzemplarz posiadał gdyńskie barwy i był testowany w Gdyni i w Legnicy.

Eksploatacja w Białymstoku

W 1995 roku białostockie KPKM otrzymało trzy sztuki tego typu pojazdu. Nadano im numery #990–992. autobusy te pierwotnie nie posiadały wyświetlaczy – zamontowano je w późniejszych latach. Kasacja wszystkich trzech wozów nastąpiła w 2012 roku

Eksploatacja w Gdyni

W latach 1995–1996 do Gdyni trafiło sześćdziesiąt egzemplarzy autobusu Jelcz M122MB. 40 z nich kupiło PKM Gdynia, zaś 20 sztuk kupiło PKA Gdynia. Autobusy te pierwotnie posiadały system informacji pasażerskiej składający się z trójdzielnego „filmu” na numer linii oraz oddzielnego „filmu” na kierunek. W latach późniejszych „filmy” zastępowano wyświetlaczami bydgoskiej firmy Pixel. Egzemplarze z PKM Gdynia otrzymały numery 2021–2060, zaś z PKA Gdynia 5001–5020. Niektóre egzemplarze „Jelczedesów” miały remont, w trakcie którego otrzymały żółte poręcze wewnątrz oraz nastąpiła wymiana tapicerki. Pierwsze kasacje nastąpiły w 2010 roku i masowo trwały do 2019 roku. Wielką dostawę nowych autobusów MAN NL283 Lion’s City przetrwał tylko jeden egzemplarz #5099 ex #5009, który miał być pierwotnie autobusem zabytkowym w kolekcji „Kultowego Ikarusa”, lecz niestety ten wóz został wywieziony do Suradowa w dniu 25 marca 2020 roku.

Eksploatacja w Lubinie

PKS Lubin w 1997 roku odkupiło jedyny podemonstracyjny egzemplarz Jelcza M122MB, który był wcześnie prototypem. W 2008 roku pojazd ten trafił do PKS Świdnica, gdzie kursował do 2015 roku.

Eksploatacja w Łodzi

MPK Łódź w latach 1996–1997 roku zakupiło łącznie dziesięć tego typu autobusów. Egzemplarze dostarczone w 1996 roku otrzymały numery #1654–1661. W 1997 roku MPK Łódź dokupiło dwa podemonstracyjne egzemplarze, które otrzymały numery #1755–1756. W 2008 roku w związku z likwidacją zajezdni Kilińskiego zmieniono pierwszą liczbę z jedynki na dwójkę oraz wozy te zostały przeniesione do zajezdni Nowe Sady. W 2009 roku nastąpiły pierwsze kasacje, wtedy skasowano wozy #2617 i 2639, a w 2010 roku #2619, #2620, #2638, #2643 i #2756, zaś w 2011 roku #2755. W 2012 roku skasowano dwa ostatnie egzemplarze, czyli wozy #2616 i #2618. Ciekawostką jest to, że wóz #2756 otrzymał numer #116, z którym jeździł do 2015 roku. Ten sam egzemplarz był zabytkiem w MPK Łódź, ale brak funduszy w 2017 roku spowodował, że ten egzemplarz został sprzedany do Sierpca na kasację.