Informacja z serwisu Komunikacja Miejska Szczecin
http://www.mkm.szczecin.pl

Z wizyt膮 na Krymie

Micha艂 Pilaszkiewicz
19.05.2013

Okres wakacyjny nied艂ugo rozpocznie si臋 w pe艂ni, wi臋c na pewno warto rozwa偶y膰 jedn膮 z opcji, kt贸ra idealnie po艂膮czy mi艂o艣nicz膮 pasj臋 z wypoczynkiem w cieplejszym klimacie.

Na pocz膮tku warto zapozna膰 si臋 z kilkoma istotnymi faktami zwi膮zanymi z P贸艂wyspem Krymskim. Administracyjnie ca艂y p贸艂wysep nale偶y do terytorium Ukrainy, jednak ca艂e terytorium opr贸cz miasta Sewastopol wchodzi w sk艂ad Autonomicznej Republiki Krymskiej. Urz臋dowymi j臋zykami s膮 ukrai艅ski, rosyjski oraz krymskotatarski, jednak偶e w przewa偶aj膮cej wi臋kszo艣ci u偶ywany jest j臋zyk rosyjski. Walut膮 u偶ywan膮 na Krymie, jak i na ca艂ej Ukrainie jest hrywna (UAH; przelicznikiem adekwatnym do sytuacji w tek艣cie b臋dzie 1 UAH = 0,40 PLN). Walut臋 najlepiej wymienia膰 w kantorach bli偶ej granicy (np. Przemy艣l) lub na miejscu, kupuj膮c w Polsce dolary, euro lub ruble. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e aby przekroczy膰 granic臋 z Ukrain膮 nale偶y posiada膰 wa偶ny paszport.

Jak si臋 dosta膰?

Ze Szczecina dosta膰 si臋 na Krym nie jest 艂atwo, jednak sama podr贸偶 w sobie, szczeg贸lnie przez Ukrain臋 jest wspania艂ym prze偶yciem. Naj艂atwiejsz膮, lecz najmniej fascynuj膮c膮 jest przelot czarterowym rejsem z jednego z wi臋kszych polskich port贸w lotniczych. Drug膮, o wiele bardziej interesuj膮c膮 (nie tylko pod wzgl臋dem mi艂o艣niczym) opcj膮, jest podr贸偶 jednym z poci膮g贸w 艂膮cz膮cych Lw贸w z Symferopolem 鈥 stolic膮 Krymu. Ja podr贸偶owa艂em poci膮giem numer 256, odje偶d偶aj膮cym z lwowskiego dworca o godzinie 13:57. Bilet zakupiony z nieco ponad tygodniowym wyprzedzeniem kosztowa艂 152 hrywny za miejsce w wagonie zwanym p艂ackart膮.

B臋d膮c przy temacie wagon贸w, warto na chwil臋 si臋 zatrzyma膰. Rozr贸偶nia si臋 podzia艂 na trzy g艂贸wne klasy wagon贸w dalekobie偶nych: p艂ackartne (tzw. p艂ackarta, ros. 锌谢邪褑泻邪褉褌薪褘泄 胁邪谐芯薪), kupiejne (ros. 泻褍锌懈械泄薪褘泄 胁邪谐芯薪) i luksy (ros. 褋锌邪谢褜薪褘泄 胁邪谐芯薪 锌芯胁褘褕械薪薪芯泄 泻芯屑褎芯褉褌薪芯褋褌懈 鈥 sypialny wagon podwy偶szonego komfortu).

P艂ackart臋 mo偶na okre艣li膰 mianem wagonu sypialnego bez przedzia艂贸w. Przez ca艂膮 d艂ugo艣c wagonu prowadzi korytarz, natomiast w wagonie znajduj膮 si臋 boksy obejmuj膮ce 6 艂贸偶ek: 4 ustawione jak w naszych przedzia艂ach (2 u g贸ry, 2 na dole, stolik pomi臋dzy nimi) oraz 2 艂贸偶ka, tzw. bokowe, zamontowane wzd艂u偶 艣ciany wagonu.

Wagony kupiejne najbardziej przypominaj膮 nasze wagony sypialne 鈥 w standardowym, zamykanym przedziale znajduj膮 si臋 4 艂贸偶ka.

Wagony klasy luks r贸偶ni膮 si臋 od poprzednich tym, 偶e posiadaj膮 tylko dwa 艂贸偶ka oraz jest w nich wi臋cej udogodnie艅 jak np. radio. Cena miejsca w takim wagonie jednak te偶 nie nale偶y do najni偶szych.

Wracaj膮c do tematu podr贸偶y 鈥 ka偶dy udaj膮c si臋 do kraj贸w by艂ego ZSRR powinien co najmniej raz spr贸bowa膰 podr贸偶y p艂ackart膮. Po wej艣ciu do wagonu, jeden z prowadnik贸w (odpowiednik konwojenta czy tez stewarda) zabiera bilety, kt贸re zostan膮 nam zwr贸cone przy wyj艣ciu z poci膮gu, natomiast drugi pomaga w rozdawaniu komplet贸w z艂o偶onych z po艣cieli oraz r臋cznika. Zw贸j, zawieraj膮cy w sobie materac oraz poduszk臋 jest umieszczony nad 艂贸偶kami w boksie. Miejsce na baga偶 znajduje si臋 na ww. p贸艂ce lub te偶 w skrzyniach pod dolnymi 艂贸偶kami ustawionymi prostopadle do 艣cian wagonu. Cena biletu obejmuje r贸wnie偶 ciep艂y nap贸j (kawa lub herbata) w podawany w literatkach, znajduj膮cych si臋 w aluminiowych koszyczkach sygnowanych logiem "UZ" Kolei Ukrai艅skich (ukr. 校泻褉蟹邪谢褨蟹薪懈褑褟), a tak偶e dost臋p do wrz膮tku z samowaru (opalanego drewnem!) b臋d膮cego w standardowym wyposa偶eniu ka偶dego wagonu.
Podr贸偶 z Lwowa do Symferopolu trwa rozk艂adowo 24 godziny i 44 minuty i w rzeczywisto艣ci tyle zajmuje (na Ukrainie ca艂y czas wyst臋puje dawno nie widziane w Polsce zjawisko punktualno艣ci). Jednak nie nale偶y obawia膰 si臋 nudy w czasie jazdy 鈥 je艣li wspania艂e widoki nie przykuj膮 naszej uwagi, to zrobi膮 to ludzie. W moim wagonie prowadnik, kt贸ry nie obj膮艂 s艂u偶by (zmiana nast臋puje w po艂owie trasy) zajmowa艂 pasa偶er贸w rozmow膮 lub gr膮 w szachy (!). Je艣li nie straszny nam jest j臋zyk rosyjski to 艣mia艂o mo偶na podj膮膰 rozmow臋 ze wsp贸艂pasa偶erami, cz臋sto s艂ysz膮c te偶 j臋zyk polski zagaduj膮 po ukrai艅sku (kt贸ry jest bardziej podobny do polskiego, ni偶 rosyjskiego).

Kiedy dalekobie偶ne poci膮gi wtaczaj膮 si臋 na stacje, gdzie postoje s膮 dosy膰 d艂ugie (10-20 minut), rozkwita handel peronowy. Jednak nie jest to obno艣ny handel tanizn膮 z Chin, ale wspania艂ym jedzeniem, przygotowanym najcz臋艣ciej kilkadziesi膮t minut wcze艣niej w domu. Obowi膮zkowo nale偶y zakupi膰 woreczek 10 pierog贸w ruskich (na Ukrainie 鈥 z kartoflami) za 10 hrywien, cz臋sto jeszcze ciep艂ych. Dost臋pne s膮 tak偶e w臋dzone ryby, a tak偶e ch艂odne napoje bezalkoholowe i piwo. Oficjalnie obowi膮zuje zakaz spo偶ywania alkoholu w wagonach Kolei Ukrai艅skich, jednak nikt nie zwr贸ci 偶adnej uwagi przy konsumpcji piwa, dotyczy to raczej alkoholi wysokoprocentowych.

Po wje藕dzie na dworzec w Symferopolu, warto szybko rozezna膰 si臋 w otoczeniu i opu艣ci膰 to miejsce ze wzgl臋du na ogrom ludzi przebywaj膮cy tam bez wzgl臋du na por臋 dnia.

Krymtrolejbus

Na P贸艂wyspie Krymskim dzia艂aj膮 trzy sieci trolejbusowe: w Kerczu, w Sewastopolu oraz sie膰 艂膮cz膮ca Symferopol, A艂uszt臋 oraz Ja艂ta. Najciekawsz膮 jest ta ostatnia, po kt贸rej porusza si臋 najd艂u偶sza linia trolejbusowa (oznaczona numerem 52), 艂膮cz膮ca symferopolski dworzec z nadmorsk膮 Ja艂t膮. Ca艂a trasa ma 86 kilometr贸w d艂ugo艣ci, a trolejbusy wje偶d偶aj膮 na wysoko艣膰 752 metr贸w n.p.m. podczas przejazdu przez Prze艂臋cz Angarsk膮. 艁膮czny czas podr贸偶ny waha si臋 w okolicach 2,5 godziny. Bilet w cenie oko艂o 15-20 hrywien nale偶y naby膰 w odpowiedniej kasie przy peronie trolejbusowym na dworcu w Symferopolu lub w Ja艂cie, na reszcie trasy mo偶na bez problemu bilet naby膰 u kierowcy. "Krymtrolejbus" (ros. 袣褉懈屑褌褉芯谢械泄斜褍褋) dysponuje g艂贸wnie 艩kodami 14Tr oraz nowymi, klimatyzowanymi Bogdanami (袘芯谐写邪薪) T701. Jednak istotny wk艂ad w dzia艂alno艣膰 przedsi臋biorstwa mia艂y 艩kody 9Tr, a tak偶e trolejbusy spod marki ZiU (袟懈校), JuMZ (挟袦袟), Awiant (袗胁褨邪薪褌) czy Bie艂kommunmasz (袘械谢泻芯屑屑褍薪屑邪褕). Najstarsze, 9Tr naj艂atwiej spotka膰 na miejskich trasach, linia do Ja艂ty i A艂uszty obs艂ugiwana jest przez 14Tr oraz nowe Bogdany z wygodniejszymi siedzeniami.

Nie spos贸b odby膰 t臋 podr贸偶 oboj臋tnie. Trolejbus w g贸rach czy mi臋dzy winnicami jest unikatowym prze偶yciem. Same trolejbusy wyposa偶one s膮 w dodatkowe hamulce ze wzgl臋du na profil trasy.

Opr贸cz linii 52 dzia艂aj膮 inne linie miejskie w A艂uszcie, Ja艂cie i Symferopolu, a tym takie stwory jak 5/7 (po艂膮czone dawne linie 5 i 7). Bilety jednorazowe kosztuj膮 1,25 hrywny, natomiast trzydniowy 6 hrywien.

***

Mia艂em okazj臋 przejecha膰 si臋 trolejbusami w Sewastopolu, jednak ze wzgl臋du na ograniczony czas oraz niesprzyjaj膮ce warunki pogodowe nie by艂em w stanie zaliczy膰 d艂u偶szego odcinka sieci, ni偶 kawa艂ek mi臋dzy dworcem kolejowym i jedn膮 z przybrze偶nych ulic.

***

Tramwajem na pla偶臋!

Na p贸艂wyspie dzia艂aj膮 tak偶e dwie sieci tramwajowe: w Eupatorii oraz Mo艂ocznem. Obie z nich s膮 w膮skotorowe (prze艣wit 1000 milimetr贸w) oraz jednotorowe. O ile charakter pierwszej sieci mo偶na okre艣li膰 mianem normalnego (tramwaj w mie艣cie 鈥 nic nadzwyczajnego), o tyle druga sie膰 w miejscowo艣ci po艂o偶onej oko艂o 10 kilometr贸w od Eupatorii jest jedyna w swoim rodzaju.
P贸艂torakilometrowa linia ma za zadanie po艂膮czy膰 pensjonat wypoczynkowy z pla偶膮. Trasa nie nale偶y do skomplikowanych ani kr臋tych, w po艂owie drogi znajduje si臋 jedynie lekki 艂uk. Z jednej strony torowisku towarzyszy droga, z drugiej s艂one jezioro oraz ogromny radioteleskop.

"Park taborowy" sk艂ada si臋 dw贸ch czynnych wagon贸w Gotha T59E i T57 je偶d偶膮cych w sk艂adzie oraz jednego wagonu b臋d膮cego ogo艂oconym dawc膮 cz臋艣ci. Przy pensjonacie istnieje jedno odga艂臋zienie, prowadz膮ce do stanowisk gara偶owych, jednak bujna ro艣linno艣膰 uniemo偶liwia艂a ich lokalizacj臋. Dla pensjonariuszy bilety, jak i wst臋p na pla偶臋 s膮 darmowe, pasa偶erowie spoza o艣rodka za jednorazowy bilet na podr贸偶 tramwajem musza ui艣ci膰 op艂at臋 w wysoko艣ci 1,5 hrywny. W wagonie 005, z kt贸rego odbywa si臋 sterowanie w stron臋 pensjonatu, wyeksponowany jest wiersz napisany w j臋zyku rosyjskim, m贸wi膮cy o dziadku tramwaju i nale偶nym mu szacunku. Pud艂a wagon贸w ozdobione s膮 malowid艂ami np. delfina, w 艣rodku mo偶na uraczy膰 firanek, kt贸re w panuj膮cych tam warunkach spe艂niaj膮 swoje zadanie.
Aby dojecha膰 do miejscowo艣ci Mo艂oczne, nale偶y skorzysta膰 z us艂ug "marszrutek" 鈥 mniej lub bardziej przypominaj膮cych autobus. Op艂ata nie powinna by膰 wy偶sza ni偶 10 hrywien.

Mimo niezaliczenia sieci tramwajowej w Eupatorii oraz trolejbusowej w Kerczu i lwiej cz臋艣ci Sewastopola, mog臋 艣mia艂o poleci膰 Krym ka偶demu mi艂o艣nikowi w wi臋kszym lub mniejszym stopniu. My艣l臋, 偶e ka偶da wizyta i tak pozostawi po sobie pewien niedosyt oraz pomys艂 na nast臋pn膮, szczeg贸lnie, 偶e koszty takiej wyprawy nie s膮 wyg贸rowane.

Ka偶dy, kto chce pozna膰 w ca艂o艣ci wiersz zawieszony w pla偶owym tramwaju czy uroki p艂ackarty oraz mi臋dzymiastowych trolejbus贸w odsy艂am do planowania wyprawy.
Czuj膮cych fotograficzny niedosyt oraz chc膮cych p贸ki co odby膰 wirtualn膮 podr贸偶 po elektrotransporcie Krymu odsy艂am do fotogalerii transportowej Phototrans.eu. Dodatkowo warto wspomnie膰, i偶 Krym znalaz艂 si臋 na li艣cie miejsc, przygotowanej przez National Geographic, kt贸re trzeba zobaczy膰 w 2013 roku.