Z wizytą w Gorzowie Wielkopolskim

Kajetan Szmuciński, 20.12.2009
Kategoria: Z wizytą w...
[dodane 20.12.2009, g. 19:20 przez –– kajetansz]
strona główna »
wydarzenia »
zgłoś informację »

Na forum
Dyskusja na temat tej informacji jeszcze się nie rozpoczęła. Możesz być pierwszym, który napisze do niej komentarz! Wejdź na forum.
Więcej...

Z wizytą w...
  • Z wizytą na Krymie
  • Mieszkając w Amsterdamie - część 1
  • Z wizytą w Wiedniu
  • Šalinou po městě, czyli z wizytą w Brnie
  • Tramwaje w Kujawsko-Pomorskiem - część 3: Bydgoszcz
  • Tramwaje w Kujawsko-Pomorskiem - część 2: Toruń
  • Tramwaje w Kujawsko-Pomorskiem - część 1: Grudziądz
  • Z weekendową wizytą w Zielonej Górze
  • Z wizytą w Gdyni - komunikacja autobusowa
  • Wszystkich Świętych nie tylko w Szczecinie, czyli z wizytą w Warszawie

    więcej »

  • Tramwaje odpoczywają na pętli "Wieprzyce"
    Tramwaje odpoczywają na pętli "Wieprzyce"
    1000x664; 206.3 KB

    Gdy zimno na dworze i nosa nie chce się na niego wystawić, warto wspomnieć sobie ostatnie wakacje, kiedy było ciepło i o kurtkach mało kto myślał. Cofnijmy się do 15 lipca 2009 roku, kiedy to odwiedziłem Gorzów Wielkopolski.

    15 lipca 2009 roku miałem przyjemność odwiedzić Gorzów Wielkopolski. Mój pobyt w Gorzowie był krótki i trzeba było go maksymalnie wykorzystać. Zapraszam do relacji.

    Historia tramwajów w Gorzowie



    Pierwszy projekt uruchomienia w Gorzowie Wielkopolskim komunikacji tramwajowej padł w 1896 roku, a jego autorem była bankierska firma Landsberger z Berlina, która zaproponowała uruchomienie sieci tramwajów gazowych. Mimo akceptacji przez elektrownię miejską projekt nie został przyjęty przez miejskich rajców.

    W 1897 roku ofertę budowy tramwaju elektryczne firma Helios przedstawiła radnym miejskim Gorzowa Wielkopolskiego swoją ideę budowy sieci tramwajów elektrycznych, oraz budowy elektrowni prądu stałego. W 1898 roku miasto podpisało z firmą Helios umowę na budowę sieci tramwajów elektrycznych, po zaledwie trzech posiedzeniach rady miejskiej.

    Otwarcie komunikacji tramwajowej w Gorzowie Wielkopolskim nastąpiło 29 lipca 1899 roku. Opłata za przejazd wynosiła 10 feningów, dla dzieci do lat 10 – 5 feningów, a najmłodszych do 4 roku życia przejazd był darmowy. Pierwsze trasy tramwajów gorzowskich były oznaczone kolorami: czarna, czerwona i zielona.

    Do 1917 roku bilans finansowy przedsiębiorstwa był dodatni, mimo przysługującego personelowi wojskowemu zwolnienia z opłat za bilety. Dopiero podwyżka cen biletów w 1918 roku (pierwsza podwyżka od uruchomienia tramwajów 1899 roku) spowodowała spadek liczby pasażerów, a co za tym idzie – ujemny bilans finansowy.

    Okres powojenny to lata kryzysu w Republice Weimarskiej, który odbił się również w sytuacji ekonomicznej tramwajów w Gorzowie Wielkopolskim. W grudniu 1921 roku z powodu zastojów w dostawie węgla do elektrowni tramwajowej na trasy nie wyjeżdżały tramwaje. Jednak to 11 września 1922 roku całkowicie zawieszono kursowanie tramwajów. Ich ruch wznowiono dopiero 15 sierpnia 1924 roku. Wtedy też rozbudowano elektrownię, a dostawami węgla zajęła się osobna firma.

    12 listopada 1926 roku tramwaj przekroczył Wartę i kursował do terenów ówczesnych koszar. Była to ostania tak duża inwestycja tramwajowa przed II wojną światową. Jedynie jeszcze w latach 1934 – 1936 przebudowano torowiska w centrum miasta.

    Ograniczenie w kursowaniu tramwajów nastąpiło 23 czerwca 1943 roku kiedy to uruchomiono komunikację trolejbusową w mieście. Jednak mimo niedostatku trolejbusów na wszystkich trasach pozostawiono trakcję tramwajową i torowiska. Dodatkowo kursowała jedna linia tramwajowa na lewobrzeżnej części miasta oznaczona jako linia 2b, a od 23 stycznia 1944 roku jako linia 2. Do jej obsługi jak i obsługi awaryjnej tych tras co pozostały trzy tramwaje, a pozostałe sprzedano do Łodzi. Tak też kursowały tramwaje do 30 stycznia 1945 roku. Następnego dnia w mieście pojawiła się Armia Czerwona.

    Na kolejne uruchomienie tramwajów czekano w Gorzowie Wielkopolskim aż do 1 maja 1947 roku. W międzyczasie wywożono z Gorzowa do Warszawy sieć trakcyjną i dlatego odbudowa zajęło tak dużo czasu. Tramwaje jeździły do grudnia 1948 roku, kiedy to komunikację tramwajową zawieszono ze względu na ich zły stan techniczny. Ponowne ich uruchomienie nastąpiło 31 grudnia 1949 roku. Do ich obsługi sprowadzono z Poznania wozy Carl Weyer. Następnie tramwaje w Gorzowie Wielkopolskim rozwijały się. Braki w wozach uzupełniano dostawami używanych tramwajów z Kostrzyna nad Odrą (tramwaj nazwany ”kostrzyńskim”)) i Warszawy (E, A, P12, P10). W międzyczasie w 1958 roku dostarczono fabrycznie nowe wagony 4N1 i 4ND1. W latach 60-tych XX wieku gdy Warszawa wycofywała tramwaje rodziny N do Gorzowa Wielkopolskiego dostarczono w 1966 roku wozy typu 4N i ND. Również z Katowic dostarczono wycofane z eksploatacji tramwaje – typu N i 4ND. W międzyczasie z Warszawy trafiły tramwaje typu P15II i P15III.

    W 1967 roku zawieszono kursowanie tramwajów przez Wartę. Mimo tego tuż po zawieszeniu przebudowano skrzyżowanie torów w mieście zostawiając odcinek nieużywany. Tak samo na moście przez Wartę w 1970 roku położono nowe torowisko. Mimo tego wszystkiego nie zdecydowano się puścić ponownie tramwaj przez Wartę argumentując to nierentownością takiego przedsięwzięcia.

    Pod koniec 1972 roku do Gorzowa Wielkopolskiego dotarły pierwsze 3 z 5 tramwajów 102Na. Jednak na linię wyjechały dopiero 1 kwietnia 1973 roku, a było to spowodowane brakiem pętli w mieście. W 1975 roku do Gorzowa Wielkopolskiego dotarły pierwsze tramwaje 105N.

    Kolejne lata to okres rozbudowy tego co już było, a mianowicie budowa drugich torów w odcinkach jednotorowych, remontu torowisk połączone z remontami ulic. Po upadku komunizmu do Gorzowa Wielkopolskiego jak do wielu polskich miast sprowadzono używane tramwaje. Do Gorzowa dotarły wozy 4EGTW, 6EGTW i 6ZGTW z Kassel. Obecnie tramwaje rodziny 105N są w odwrocie. Obecnie Gorzów Wielkopolski zastanawia się nad zakupem wozów N8C też z Kassel, które zastąpiły by obecnie eksploatowany tabor.

    Tramwaje motorowe:

    TypProducentLata eksploatacji Uwagi
    LandsbergHerbrand1899 – 1948
    Carl WeyerCarl Weyer1926 – 1948Lata produkcji 1899 – 1902; z Düsseldorfu
    ”kostrzyński”Christoph & Unmack1947 – 1959Rok produkcji 1926; z Kostrzyna nad Odrą
    Carl WeyerCarl Weyer1947 – 1965Lata produkcji 1904 – 1907: z Poznania
    ELilpop, Rau i Löwenstein1955 – 1962Rok produkcji 1928; z Warszawy
    AFalkenried, MAN1958 – 1962Rok produkcji 1906 – 1907; z Warszawy
    4N1Konstal1958 – 1980
    4NKonstal1966 – 1980
    NKonstal1968 – 1980Z GOP i Warszawy
    102NaKonstal1972 – 1983Do Krakowa
    105NKonstalod 1975
    105NaKonstalod 1979
    4EGTWCredé1990 – 2000Lata produkcji 1955 – 1958; z Kassel
    6EGTWCredé, Düwag, Wegmannod 1995Lata produkcji 1966 – 1967, 1971; z Kassel
    6ZGTWDüwag, Wegmannod 1999Lata produkcji 1966 – 1967, 1970; z Kassel


    Tramwaje doczepne:
    TypProducentLata eksploatacjiUwagi
    Carl WeyerCarl Weyer1926 – 1945Lata produkcji 1899 – 1902; z Düsseldorfu; ex motorowe
    Carl WeyerCarl Weyer1947 – 1965Lata produkcji 1905, 1907; z Poznania
    P12Zieleniewski1955 – 1963Rok produkcji 1929; z Warszawy
    P10Zieleniewski1958 – 1967Rok produkcji 1926; z Warszawy
    4ND1Konstal1958 – 1980
    NDKonstal1966 – 1980Z Warszawy i GOP
    P15IILilpop, Rau i Löwenstein1971 – 1980Rok produkcji 1936; z Warszawy
    P15IIILilpop, Rau i Löwenstein1971 – 1980Lata produkcji 1938 – 1939; z Warszawy
    4NDKonstal1976 – 1980Z GOP


    Krótka historia trolejbusów w Gorzowie Wielkopolskim



    Na początku 1941 roku, z powodu braku możliwości dalszego rozwoju komunikacji tramwajowej i autobusowej, rozpoczęto proces zastępowania przestarzałej komunikacji tramwajowej przez trolejbusy. Pod koniec 1941 roku zapadła decyzja o zastąpieniu trolejbusami tramwajów. Budowa od początku napotykała na trudności, gdyż był brak materiałów, a fachowcy znajdowali się na froncie. Dodatkowym utrudnieniem było prowadzenie prac przy wciąż kursujących tramwajach. Pomimo tego wszystkiego dokończono trasy i 23 czerwca 1943 roku uruchomiono komunikację trolejbusową w ówczesnym Landsbergu. Kres trolejbusów gorzowskich nastąpił 30 stycznia 1945 roku, który to był ostatnim dniem niemieckiego Gorzowa Wielkopolskiego.

    Po II wojnie światowej początkowo planowano ponownie uruchomić trolejbusy w mieście. 1 maja 1946 roku uruchomiony przejazdy towarowe ciągnikiem trolejbusowym na trasie od zajezdni do dworca towarowego. Na tej trasie przewożono węgiel. W 1947 roku wymieniono z Poznaniem 3 trolejbusy MAN MPE4500 na tramwaje Carl Weyer. W 1948 roku przekazano do Poznania 3 trolejbusy marki Fiat 656F/511, a rok później pozostałych pięć trolejbusów Fiat 656F/511 i ciągnik trolejbusowy. W ten sposób zakończyła się era trolejbusów w Gorzowie Wielkopolskim, a o tym, że w tym mieście nad Wartą jeździły kiedyś trolejbusy świadczą pozostawione do dziś słupy trakcyjne pełniące obecnie inne role jak np. słupy trakcji tramwajowej.

    Dzień dzisiejszy komunikacji w Gorzowie Wielkopolskim



    Obecnie komunikacja miejska w Gorzowie Wielkopolskim składa się z pięciu linii tramwajowych. Dodatkowo MZK Gorzów Wielkopolski eksploatuje 43 linii autobusowych.

    Warto jest pójść na główny plac miasta, gdyż tam w 2004 roku stanęła replika pierwszego gorzowskiego tramwaju wykonana przez Zakład Projektowania i Usług Komunalnych „Poraj” – Wawrzyniec Zieliński. Początkowo do wykonania repliki planowano wykorzystać zachowane w Gorzowie Wielkopolskim podwozie od gospodarczego tramwaju, ale ono okazało się za duże. Do budowy podwozia wykorzystano koła zakupione od MZK Grudziądz. Tramwaj posiada jeden pomost zabudowany, a drugi otwarty. Jest to związane z przeznaczeniem tego tramwaju jakim jest punkt sprzedaży pamiątek. Można tam również zakupić monografię o komunikacji miejskiej w Gorzowie Wielkopolskim, jak i podkoszulkę z wizerunkiem pierwszego gorzowskiego tramwaju.

    Bibliografia:
    Grochowiak Remigiusz, Dutkiewicz Piotr „Atlas komunikacji miejskiej. Województwo lubuskie”, Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, Poznań 2007
    Finster Józef T., Piotrowski Robert „100 lat na szynach. 100 Jahre auf den Schienen”, Oficyna Wydawnicza «Landisberch nova» Finster & Piotrowski, Gorzów Wielkopolski 2007
    Lubka Arkadiusz, Stiasny Marcin „Atlas tramwajów“, Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, Poznań 2004

    brak komentarzy | wersja do druku |

    KOMIS wersja 6.3 | © 2001-2019 by KOMIS Team | grafika i skrypty: Marcin Stefanowicz
    Wszelkie prawa zastrzeżone. Zasady użytkowania...
    Hosting strony zapewnia PROSCAPE - www.netlook.pl
    Ten serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to)